Ksenefon Kimdir

Ksenefon Kimdir

XENOPHONES (KSENOPHON), Eski Yunan yazarı, tarihçisi, (Atina/Erkheia İÖ 430-? 355). Varlıklı bir ailede yetişti, Sok-rates’in (İÖ 470-399) çevresinde bulundu, onun hocalığını benimsedi, yaşamının en unutulmaz olayı, sonradan Onbinlerin Ricatı (Anabasis) adıyla bilinen anılar-izlenimler eserindeki Anadolu seferine katılması oldu, iranlı prens Kyros’un (Key-hüsrev) iktidar için kardeşi Artakserkses’e karşı giriştiği çatışmada güvendiği Yunan paralı askerleri arasına katılıp —asker olmadığı halde— dönüş yolunda sorumluluk da yüklendi. Kunakşa Savaşı’nda ölen KYros bu seferi gereksiz duruma düşürünce, bir tuzağa düşürülüp yok edilen komutanlar yerine seçilen beş kişien biri oldu, ordunun savaşsız ve yıkımsız Trabzon’a (Trapezos) çekilmesini sağlayan yönetim ustalığını gösterdi. (Bu savaş eylemiyle kaçış yolculuğunun serüvenini anlatan kitabını —Anabasis, Yunanca Çıkış anlamına gelir— Sirakyzalı Temistogenes takma adıyla yaydırdı). Atina’da yurt düşmanlığı, iki yüzlülük, zararlı eylemlere girişme suçlamasıyla karşılaşınca sürgün cezasına boyun eğip dostluğunu kazandığı Kral Agesilas’ın kentine, Sparta’ya sığındı, onun Asya Seferi’ne katıldı (İÖ 396), dönüşte kendisine verilen çiftlikte (Pelo-ponessos) uzun süre eserlerini dirlikle yazma fırsatını buldu. Korinthos yoluyla Atina’ya dönebilme (İÖ 365) hakkı bağışlanmayla verildiyse de ömrünün sonu kesinlikle bilinmez. Günürpüze ulaşmış eserleri, yaşadığı zamanın olaylarını vaktinde yorumlayıp değerlendirdiğini gösterir; bu anlamda çağının bir gazete yazarı diye de nitelenir.
Başlıca eserleri: Apologia Sokratus (Sok-rates’in Savunması), To Symposion (Şölen), Apomnemoncumata Sokratus (S.’den Anılar), Hellenika (Thukydiler tarihini sürdüren, İÖ 411-362 aasındaki olayları sergileyen, yazarın Sparta yararına duygularına yer verdiğ için nesnel sayılmayan eseri; (Helen Olayları, Yunan tarihi), Kyru Paideia (Kyros’un Çocukluğu), Oikomonikos (iktisat Üzerine), Lakedai-monion Politeia (İsparta Devleti), Hieron (Bir Tiranın Yaşamı), Poroi-Peri Prosodon Tes Athenaikes Politeias (Atina devletinin Gelirleri Üzerine), Peri Hippikes (Binicilik Üzerine) vb.

Yorum yazın