John Stuart Mill Kimdir

John Stuart Mill kimdir , John Stuart Mill hayatı ve eserleri hakkında bilgiler

John Stuart Mill Kimdirİngiliz felsefecisi ve iktisatçısı (Londra, 1806 -Avignon, 1873).

Tarihçi ve iktisatçı James Mill’in (1773-1836) oğlu olan ve onun tarafından eğitilen john Stuart Mili, deneyimli bir felsefeci olarak zihinle ilgili bütün işlemleri düşünce çağrışımına bağlar. Kesin olarak kabul edilebilecek tek şeyin duyumların varlığı olduğunu ileri süren Mili, duyumlar arasında iki sınıf ayırt eder: Anında algılanmış duyumlar ve olası duyumlar. Olası duyumların sürekliliği söz konusudur, çünkü bunlar uzun bir deneyimle insan tininde biriktirilmiştir. Bu süreklilik, bizi dış dünyanın ilk gerçeklik olduğuna inandırır; oysa, gerçekte duyumlarımız bu gerçeklikten önce gelir: Anlama gücümüz, madde diye adlandırdığımız şeyi, işte bu duyumları sayesinde yaratır. Bu idealizm, davranış biçimimizi hiçbir bakımdan değiştirmez, çünkü duyumların davranışımızı yönlendirecek yeterli bir nesnelliği vardır.

Böyle bir kuramın mutlak bir tinselciliğe öncülük etmesi gerektiği sanılır ama bu, varoluşu, yani duyumlarımızı aşmak demektir. Biz tini, maddenin bilinmesinde olduğu gibi, duyuların art arda gelmesiyle tanırız. Ruhta doğuştan olan hiçbir şeyin, kavrayış gücüyle ilgili temel yasaların, özgür kendiliğindenliğin, doğal eğilimlerin bulunmadığını kanıtlamak gerekir. Mili de çağrışımcılığın bütün kaynaklarına başvurarak bu konuda bir sonuca ulaşır. Ünlü tümevarım kuramını desteklediği The System of Logic (Mantık Sistemi, 1843) adlı yapıtı da aynı gelenek içinde yer alan klasik bir yapıttır.

YARARCI BİR AHLAK ANLAYIŞI

Mill’e göre insan etkinliği belli ölçüde özgürdür. İnsanoğlu kişiliğinin oluşmasına katkıda bulunma yeteneğiyle nedenler ve etkiler zincirine müdahalede bulunur; bu da cezalandırma hakkını doğrular, çünkü insan, sorumluluğu olan bir varlıktır. Stuart Mili ahlak konusunda yararcı bir öğretiyi destekler. Ona göre, ahlakın temeli “yarar ya da en büyük mutluluk ilkesidir”; bir başka deyişle en yüce erek, olabildiğince haz dolu, acılardan olabildiğince uzak bir yaşamdır. Mill’e göre hazları yalnızca niceliklerine göre değil, niteliklerine göre ayırt etmek gerekir; insan kendi mutluluğunun yanı sıra başkalarının da mutluluğunu aramak zorundadır.

İktisat konusunda bağımsız bir liberal olan Mili toplumsal sorunlarla da yakından ilgilenmiş, özellikle kadın haklarını savunmuştur.

Başlıca Eserleri

The System of Logic (Mantık Sistemi, 1843); Essays on Some Unsettled Questions in Political Economy (İktisadın Bazı Çözümlenmemiş Sorunları Üstüne Denemeler, 1844); Principles of Political Economy (İktisadın İlkeleri, 1848); Hürriyet (On Liberty, 1859); Considerations on Representative Government (Temsili Hükümet Üstüne Görüşler, 1861); Utilitarianism (Yararcılık, 1861); Auguste Comte and Positivism (Auguste Comte ve Pozitivizm, 1865); The Subjection of Women (Kadınların Köleliği, 1869); vb.

John Stuart Mill  İngiliz filozofu ve iktisatçısı (Londra 1806 – Avignon 1873). James Mill’in oğlu. Fransa’da J. – B. Say’e yaptığı bir ziyaretten sonra Traveller, Westminster Review, Edinburgh Review ve Examiner dergilerinde yayımlanan makaleleriyle meslek hayatına başladı. Eserleri: System of Logic (Mantık Sistemi) [1843]; Principles of Political Economy (iktisadın İlkeleri) [1848]; Hürriyet (On Liberty) [1854]; Considerations on Representative Gover-ment (Temsilî Hükümet Üstüne Görüşler)

[I860]; Faydacılık (Utilitarianism) [1861]; Auguste Comte and Positivism (Auguste Comte ve Pozitivizm) [1865]; Examination of sir William Hamiltons Philosophy (William Hamilton’ın Felsefesi Üstüne Araştırmalar) [1865]; Subjection of Women (Kadınların Köleliği) [1869]; Autobiography (Otobiyografya) [1869]. 1865’te, Avam kamarasına üye seçildi. Stuart Mill, Hume felsefesine ve XVIII. yy. ampirizmine bağlıdır. Spencer gibi ırk deneyine değil, birey deneyine başvurur. Aynı zamanda sezgi öğretisinin her şekliyle de mücadele eder. Dış dünyanın ve ruhların gerçekliğini, çağrışımcılığa dayandırarak tanıtlar. Tanrı fikrine yer verir. En orijinal yarı mantıkta ortaya çıkar. Mantığı biçimsel bir sonuçlar bilimi yapacak yerde bir gerçekler bilimi yapmak istemiştir. Tümdengelim olayını tümevarim-sal işlemlerin genelleştirmesine bağlar ve tü-mevarım’l da, tabiat akışının değişmezliğine olan inanca değil, evrensel sebep-sonuç yasasına dayandırır. Bu yasa da, bizim bir olgular dizisinin her zaman aynı sirayle birbirini izlediğini görmek alışkanlığına bağlanır. Ahlâk konusunda genel mutluluğun bireysel mutluluk ile özdeş olduğunu ileri sürer ve yönetici ilke olarak genel mutluluğun aranmasını ortaya koyar; faydacılık*, felsefesinin en önemli temsilcilerinden biridir. Siyasî alanda Liberal partiye bağlı olan Stuart Mill, katı sınıflandırmalardan kaçınırdı; çünkü bireyci olmakla beraber, devletin zayıflar ve özellikle kadınlar lehine müdahalede bulunmasından yanaydı,

Yorum yazın