James Van Allen Kimdir

James Van Allen Kimdir

(d. 7 Eylül 1914, Mount Pleasant, Iowa, ABD), Yer’i çevreleyen iki ışınım kuşağını bulan ABD’li fizikçi. Van Ailen ışınım kuşakları(*) olarak adlandırılan bu kuşakların bulunuşu kozmik ışınların(*) niteliğinin ve Yer’e etkilerinin daha iyi anlaşılmasını sağlamıştır.

II. Dünya Savaşı sırasında deniz kuvvetlerinde görev yapan Van Ailen, radyo dalgalarıyla çalışan mermi patlatma düzeneğinin geliştirilmesine katkıda bulundu. 1946’da Silver Spring’deki (Maryland) Johns Hopkins Üniversitesi’ne bağlı Uygulamalı Fizik Laboratuvan’nda üst atmosfer araştırmalarını yönetmekle görevlendirildi. Savaşta ele geçirilen Alman “V-2” füzelerinin denenmesi ve üst atmosfer araştırmalarında kullanılmasına yönelik çalışmaları yönetti, ilk araştırma amaçlı roketlerden biri olan “Ae-robee”nin geliştirilmesi çalışmalarına katıldı.

1951’de Iowa Üniversitesi’nde fizik profesörü olan Van Ailen, Uluslararası Jeofizik Yılı(*) programını öneren ve savunan bilim adamları arasında yer aldı. 1957-58’de uygulanan bu programın ABD’nin gerçekleştirdiği bölümünde yer alan “Explorer” uydularının ölçü ve denetim aygıtları Van Ailen ve arkadaşlarınca tasarımlanıp yapıldı. Bu uydulardan elde edilen kozmik ışınlara ilişkin verilerin incelenmesi Van Ailen ışınım kuşaklarının bulunmasını sağladı. Van Ailen daha sonra gezegenler ve Güneş fiziğine ilişkin araştırmalar için tasarımlanan birçok uzay aracının yapımına katkıda bulundu.

Birçok bilimsel makalenin yanı sıra Scientific Uses of Earth Satellites (1956; Yer Uydularından Bilimsel Amaçlarla Yararlanılması) adlı yapıtın editörlüğünü yaptı. 1959-64 arasında Journal of Geophysical Research dergisinin, 1958-62 arasında da Physics of Fluids dergisinin editörleri arasında yer aldı. 1959’da Ulusal Bilimler Akademisi üyeliğine, 1982’de Amerikan Jeofizik Birliği’nin başkanlığına seçildi.

Yorum yazın