İsmail Gaspıralı Kimdir

İsmail Gaspıralı Kimdir

İsmail (gaspirali), İsmail gasprİnskİ olarak da bilinir (d. 1851, Avcı, Bahçesaray yakınları, Kırım – ö. 11 Eylül 1914, Bahçesaray, Kırım, Rus Çarlığı), Türk gazeteci ve yazar. Panislamizmin savunuculanndandır. Rusya’daki Türk toplumunun kültürel kimliğini kazanmasında büyük katkısı olmuştur.

Moskova’da askeri öğrenim gördü. 1871’de Viyana’ya, ardından Paris’e gitti. Orada Jöntürklerle ilişki kurdu. Üç yıl sonra Kırım’a döndü ve Bahçesaray belediye başkanlığına atandı (1878). Ertesi yıl Türkçe gazete çıkarma başvurusunun geri çevrilmesi üzerine, Rusça yayımlanan Tav-rida gazetesinde takma adla Rusya’daki Müslüman Türklerin kültürel sorunları üzerine bir dizi yazı yazdı. 1883’te Tercüman adıyla Rusça ve Türkçe bir gazete çıkarmasına izin verildi. Batı düşüncelerini aktarmanın yanı sıra İslam ve Türk birliği görüşlerini de işleyen Tercüman, zamanla Rusya’daki en etkili Türkçe gazete durumuna geldi. Gaspirali bütün zamanını adadığı Tercüman için Ortadoğu’ya ve Rusya’ da çeşitli Türk topluluklarının bulunduğu yerlere sık sık yolculuklar yaptı. Ayrıca usul-i cedid (yeni usul) olarak adlandırdığı Cedidcilik (*) hareketini etkin biçimde destekleyerek, Arapça fonetik öğretimini ve matematik, tarih ve coğrafya gibi derslerde reform yapılmasını savundu. Başlıca yapıtları arasında Russkaye Musulmanstovo (1881; Rusya Müslümanları), Mirat-ı Cedid (1882), Avrupa Medeniyetine Bir Nazar-ı Muvazene (1885), Hâce-i Sıbyan (1893), Mekteb ve Ûsul-i Cedid Nedir (1894) sayılabilir.

Yorum yazın