III. Ştefan – Ştefan cel mare

 III. Ştefan – Ştefan cel mare

rumence Ştefan III (Büyük), Boğdan voyvodası (1457-1504). XV. yy.ın ikinci yarısında güçlü kişiliğiyle Romanya’ya hâkim oldu. İlk yıllarda vergisini ödemekle birlikte, sonra OsmanlIlara karşı harekete geçerek, bağımsızlığını kazanmağa çalıştı. Osmanlı devletine bağlı kalan Eflak voyvodaları Radu III Cel Fru-mes Basarab Laiota (1473-1477) ve Küçük diye anılan Basarab Tepelus’u (Küçük Kazıklı) ülkeden çıkardı. Fatih Sultan Meh-med, onu ortadan kaldırmak için 1475’te Rumeli beylerbeyi Hadım Süleympı Paşa kumandasında bir ordu gönderdiyse de, Stefan bu orduyu Vashi’de yenilgiye uğrattı. Bu yüzden papa, Stefan’a «Athleta Christi» (Isa’nın pehlivanı) unvanını verdi. Fakat Fatih, 1476’da, kendisinin kumanda ettiği seferde, Akdere’de (Valea Alba) Boğdanlıları yenerek, voyvodalığın merkezi olan Suçeava’yı yaktı. Ancak yeniçeriler arasında hastalık çıkması yüzünden, osmanlı ordusu geri çekilmek zorunda kaldı, öte yandan Bayezid II, 1484’te bir Boğdan seferi düzenleyerek, Boğdan’-ın kapıları olan Tuna üzerindeki Kili (Chi-lia) ile Karadeniz kıyısındaki Akkerman’ı (Cetatea Alba) kuşattı. Bu kalelerin Ste-fan’dan alınmasıyle Boğdan birliği bozuldu. Bu iki şehrin çevresindeki yerler türk hâkimiyeti altına girdi. Stefan, buraları geri almak için, birkaç defa harekete geçtiyse de başaramadı. 1485’te Lehistan kralı Kazimierz’den yardım istedi; fakat karşılık alamadı. Yeni lehistan kralı Jan Albert durumdan yararlanarak, Boğdan’ı ele geçirdi ve yıktı. Bunun üzerine hıristiyan devletlerinden ümidini keserek Lehistan kralını ağır bir yenilgiye uğratan Stefan, osmanlı gücüne boyun eğdi ve 4 000 altına çıkarılan vergiyi ödedi: oğluna Boğ-dan’ı öteki milletlerden daha hâkim ve güçlü oldukları için, Türklere teslim etmesini vasiyet etti. Stefan’ın bu siyasî vasiyetine bütün Boğdan voyvodaları tarafından uyuldu. (M)

Yorum yazın