II. Stanisław August Poniatowski

II. Stanisław August Poniatowski

Son Polonya kralı (Wolczin 1732-Pe-tersburg 1798). 1764-1795 Arasında hüküm sürdü, Stanislaw Poniatovski’nin oğlu, öğrenimini Avrupa’ya yaptığı yolculuklarla tamamladı. Rus sarayında tanıştığı büyük düşesin (geleceğin Katerina II’si) sevgilisi oldu (1755). 1757’de Petersburg’da August IH’ün büyükelçiliğini yaptı. Katerina iktidarı ele geçirince (1762) eski sevgilisinden siyaset alanında faydalanmayı düşündü. Stanislaw II August, rus birliklerinin desteğiyle Polonya kralı seçilince (eylül 1764) uyruklarının gözünden düştü. Rusları yatıştırmayı denedi, ama bu pasif direnme siyasetiyle bir başarı sağlayamadı. Stanislaw II August Türkler tarafından desteklenen Bar konfederasyonunun (1768) muhafazakâr yurtseverleriyle Rusların arasını bulmağa boş yere çalıştı. Bar konfederasyonu taraftarı olanlar, bir mektupla Osmanlı devletine müracaat ettiler. Polonya’ya Qİan rus baskısına karşı, Osmanlı devletinin yardımını istediler. Osmanlı devletinin Polonya’ya yapacağı yardıma karşılık Polonya’yı Osmanlı-, lara bırakacaklarını bildirdiler. Polonya üstündeki rus-osmanlı anlaşmazlığı 1768-1774 Osmanlı-Rus savaşına sebep oldu. Ponia-tovski’yi tahtından indiren (1770) konfederasyon üyeleri kralı kaçırdılar (kasım 1771), sonra serbest bıraktılar. Polonya’nın ilk paylaşılmasından sonra (1772) kralın hiç bir gerçek iktidarı kalmadı. Filozof, bilim ve sanat koruyucusu olan kral kendini eğitimin geliştirilmesine verdi (Millî Eğitim komisyonu (1773). Büyük Diyet sonunda (1788-1792) reformları İcabul etti ve3 mayıs 1791 Anayasası üstüne ant içti. Direnecek gücü olmadığından Targowica konfederasyonuna ve onun yol açtığı rus müdahalesine boyun eğdi (1792). Polonya’nın ikinci ve üçüncü defa paylaşılması (1793-1795) karşısında hiç bir tepki göstermedi, 25 kasım 1795’te tahtından vaz geçti, Pavel I tahta çıkıp kendisini serbest bırak-tırıncaya kadar Grodno’da hapsedildi. (L)

Yorum yazın