Hüseyinzade Ali Turan

 

Hüseyinzade Ali Turan (d. 1864, Salyan, [bugün Salyani, Azerbaycan ] – ö. 1941, İstanbul), Türkçülük akımının öncülerinden siyaset adamı ve hekim.

İlköğrenimini Tiflis Müslüman Mektebi’n-de tamamladıktan sonra Rus okullarında eğitim gördü. Petersburg (bugün Leningrad) Üniversitesi Fizik-Matematik Fakül-tesi’ni bitirdi (1889). Daha sonra İstanbul’a gitti ve Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane’yi (Askeri Tıbbiye) bitirerek yüzbaşı rütbesiyle hekimliğe başladı. Haydarpaşa Askeri Hasta-nesi’nde deri hastalıkları ve frengi mütehassıs muavinliği yaptı. 1897 Osmanlı-Yunan Savaşı’nda Tesalya bölgesinde hekim olarak görev aldı. İttihat ve Terakki Cemiyeti’yle ilişkisi olduğu gerekçesiyle izlenmeye başlanınca Kafkasya’ya kaçtı (1903).

Bu dönemde Bakû’da Hayat ve Füyuzat adlı gazeteleri yayımladı. Rusça yayımlanan Kaspi gazetesinin başyazarlığını yürüttü. Saadet Mektebi’nde ders nazırlığı yaptı. II. Meşrutiyet’in (1908) ilanından sonra İstanbul’a döndü (1909). İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin merkez yönetiminde görev aldı. I. Dünya Savaşı (1914-18) sırasında Yusuf Akçura ile birlikte Turan Heyeti adlı kurulda yer aldı ve Orta Avrupa’da propaganda gezilerine katıldı. Bu geziler kapsamında Azerbaycan’a giderek burada bağımsız bir devlet kurulması çalışmalarına katıldı. 1926’da İstanbul Darülfünunu’nda tıp profesörlüğüne getirildi. 1931’de emekli olduysa da 1933’e değin ders vermeyi sürdürdü. Tıp konularının yanı sıra Adam Smith, Goethe ve Heine’den çeviriler yapan, Çehov’un bir öyküsünü Türkçeye uyarlayan Hüseyinzade Ali Turan’ın başlıca yapıtları Abd-i Gılaf ve Mahfaza (1906) ile Garbın İki Destanında Türk’tür (1926).

Etiketler: , , , , , , ,

Yorum yazın