Hidiv İsmail Paşa Kimdir

Hidiv İsmail Paşa Kimdir

İsmail Paşa (d. 31 Aralık 1830, Kahire – ö. 2 Mart 1895, İstanbul), 1867-79 arasında Mısır hıdivi. İngiltere’nin 1882’de Mısır’ı işgal etmesinde, İsmail Paşa döneminde alınan dış borçların olağanüstü bir düzeye ulaşması önemli rol oynamıştır.

Kavalalı İbrahim Paşa’nın oğluydu. Paris’ te öğrenim gördükten sonra Avrupa’da birçok diplomatik görevde bulundu. Amcası Said Paşa’nın ölümü üzerine 1863’te Mısır vaüsi oldu. 1865’te Osmanlı padişahı Abdül-aziz’den aldığı bir fermanla valiliğin babadan oğula geçmesini sağladı. 1867’de hıdiv unvanmı alarak Mısır’ın iç işlerini yönetmede serbestlik kazandı. Bağımsız bir devletin başkam gibi davranarak Kasım 1869’da Süveyş Kanah’mn açılışı için düzenlenen görkemli törenlere Avrupa’nın önde gelen devlet adamlarını davet etti.

İsmail Paşa’nın Mısır’a getirdiği en önemli yeniliklerden biri, Kasım 1866’da kurulan temsilciler meclisiydi. Meclis, yalnızca bir danışma organı niteliğindeydi. Ama mecliste çoğunluğu oluşturan köy başkanlan gerek kırsal bölgelerde, gerek merkezî hükümet üzerinde giderek artan bir etkinlik kazandı. İsmail Paşa’mn kaynak sağlamak için 1871’de çıkardığı ve daha sonra kaldırdığı bir yasanın 1876’da yeniden yürürlüğe konmasında meclis önemli rol oynadı. Yasa altı yıllık toprak vergisini peşin ödeyen kişilere toprak üzerinde mülkiyet ve vergi bağışıklığı gibi haklar tanıyordu.

Sudan’ı Mısır’ın denetimi altına sokmak isteyen İsmail Paşa, bu girişimi askeri ve idari bakımdan denetlemek üzere Avnıpalı ve ABD’li uzmanlar tuttu. Bu uzmanların olası entrikalara karışmayacağını umuyordu. Amacı doğrultusunda bazı ilerlemeler sağlamakla birlikte güneyde yeni bir il oluşturmayı başaramadı. Ama onun girişimleri, daha sonra bölgede milliyetçiliğin önemli hedeflerinden biri olan, Nil Vadisinin siyasal birliği düşüncesinin oluşmasını sağladı.

İsmail Paşa’nın yönetimi sırasında izlenen politikalar büyük harcamalar gerektiriyordu; bu paranın büyük bölümü Avrupalı bankerlerden sağlanıyordu. İsmail Paşa yönetime geldiğinde 7 milyon sterlin olan dış borçlar 1876’da yaklaşık 100 milyon sterline ulaşmıştı. Alacaklı devletlerin baskısı üzerine Düyun-ı Umumiye İdaresi kuruldu. Ama önerilen önlemlerin bazıları ülke içindeki egemenliğini sarsacak nitelikte olduğu için İsmail Paşa bu komisyonla tam bir işbirliğine yanaşmadı. Osmanlı padişahı II. Abdülhamid Haziran 1879’da İsmail Paşa’yı görevden aldı.

Yorum yazın