Halet Efendi Kimdir

Halet Efendi Kimdir

HALET EFENDİ (Seyid Muhammed Said), osmanlı devlet adamı (? 1760 – Konya 1823). Kırımî Hüseyin Efendinin oğlu. Babası gibi, Şeyhülislâm Şerif Efendi dairesinde hizmet ederken kadılık sınıfına geçti. Şerif Efendinin ölümünden sonra, bir ara Ata- ullah Efendinin yanında bulundu. Bir süre sonra Rikâbı Hümayun reisi Mehmed Reşid Efendinin hizmetine girerek mühürdar yamağı oldu. Sonra Rumeli valisi Ebubekir Sami Paşa dairesine girmek istedi fakat burada iltifat görmedi. Bunun üzerine Ohrili Mirmiran Ahmed Paşa dairesinde göreve başladı. Burada uzun süre kalmadı; Yenişehir Fener naibine kethüda oldu. Sonra İstanbul’a gelerek Galata mevlevîhanesi şeyhi Şeyh Galib’e intisap etti. Zahire nazırı Râsih Mustafa Efendi ve Kasapbaşı Hacı Mehmed Ağanın kitabet hizmetinde bulundu. Mustafa Reşid Efendinin yardımıyle hacegânlık sınıfına girdi. Başmuhasip payesiyle Paris elçisi’ tayin edildi (1802). Paris’te Talleyrand ile görüştü ve Fransa imparatorunun namesiyle Türkiye’ye döndü (1806). Divanı Hümayun beylikçisi (1807), iki ay sonra da Safî Efendinin yerine Rikâ- bı Hümayun reisi oldu. İngilizlerle gizli görüşmeler yaptığı için Fransa elçisi Sebasti- ani’nin ihbarı üzerine azledildi ve Kütahya’ya sürüldü. Bir yıl burada kaldı. İstanbul’a dönüşünde, başkaldıran Bağdat valisi Süleyman Paşanın idamı ve yerine Said Beyin getirilmesiyle görevlendirildi. Bağdat’ta Süleyman Paşayı idam ettirdi ve yerine kedhüdası Abdullah Ağayı tayin etti. Bu başarısı üzerine Rikâbı Hümayun kethüdalığıyle mükâfatlandırıldı (1811). Fenerli rumların bazılarına kâtiplik yaptı. Rumlar lehine çalışmalarda bulundu ve bazı rumlara memuriyetlerdi. Yolsuzluklarla elde ettiği servetini, yeniçerilere dağıtarak durumunu sağlamlaştırmak istedi. Bu durumu Mahmud II’yi endişelendirdi. Canib Efendinin karşı çıkmasına rağmen Tepedelenli Ali’ Paşanın öldürülmesi yolunda çalışmalar yaptı; Rum ihtilâlinin patlak vermesine sebep oldu. Sadrazam Salih Paşanın azledilmesinde etkili rol oynadı. Bu olaydan kısa bir süre sonra Bursa’ya, oradan da Konya’ya sürgün edildi (1823). Dostlan Halet Efendiyi kurtarmak için harekete geçti. Ancak rakiplerinden Hüsni Bey, Mahmud II’yi Halet Efendiyi ortadan kaldırmağa ikna etti. Konya’da öldürüldü. Şiir ve musikiyle de uğraşan Halet Efendinin bir Divanı ve Ziynet-ül-Mecalis (Meclislerin Süsü) [basımı 1842] adlı bir eseri vardır.

Yorum yazın