François Rabelais Kimdir

François Rabelais Kimdir

François Rabelais KimdirFransız yazarı (La Devinière, Chinon yakınları, 1494’e doğru-Paris, 1553). İyi halli bir burjuva ailesinin çocuğu olan François Rabelais, Angers yakınındaki La Baumette Manastırı’nda Fransisken din adamlarının yanında eğitim gördü. Daha sonra Fontenay-le-Comte Manastırı’na girerek burada papaz oldu (1511). Tarikatın kurallarına karşın, kendini doğa tarihi çalışmalarına verdi ve latince, yunanca, ibranice gibi eski diller üstündeki araştırmalarım derinleştirdi. Öğrenmeye karşı duyduğu büyük istek,din alamnda kendisinden üst düzeyde olanlardan kuşku duymasına yol açtı; hatta bu yüzden manastırdan kaçtı. Rabelais’nin piskoposu,1524’te (ya da 1525’te)papa Clemens Vll’den onun Benedikten tarikatına geçmesini ve Maillezais Manastın’nda yaşamasını sağlayan izni aldı. Ama Rabelais bir süre sonra bilinmeyen bir nedenden ötürü bu manastırı da terk ederek papazlıktan ayrıldı.

1530’da Montpellier’de tıp öğrenimi yaptı. 1532’de Lyon’da Hötel-Dieu’de hekim olarak çalışmaya başladı ve anatomi dersleri verdi. İşte bu sıralarda Alcofribas Nasier takma adıyla (François Rabelais’nin anagramı) daha çok Pantagruel adıyla tanınan yapıtım Horribles et Epouvantables Faits et Prouesses du très renommé Pantagruel (Çok Ünlü Pantagruel’in Korkunç ve Ürkütücü Marifetleri ve Kahramanlıkları, 1532) adıyla yayımladı. Yapıt, İlahiyat Fakültesi tarafından yasaklandı.

Kilise’yle uzlaşan ve kardinal Du Bellay (bu: kişinin hekimi oldu ve 1533, 1535, 1538 yıllarında onunla birlikte Roma’ya gitti) ile kardinal de Châtil-lon’un koruması altına giren Rabelais, piskoposluk kurulu üyesi olarak Saint-Maur-des-Fossés’ye atandı (1539). Bu arada Vie inestimable du grand Gargantua. Père de Pantagruel (Pantagruel’in Babası Büyük Gar-gantua’nmÇok Ürkünç Yaşamı, 1534) adlı kitabı yayımlandı (bu kitap 1973’te Gargantua adıyla dilimize çevrilmiştir). 1546’da. Rabelais Tiers Livre des faits et diets héroïques de noble Pantagruel (Soylu Pantagruel’ in Kahramanlıkları ve Sözlerinin Üçüncü Kitabı) adlı yapıtı yayımlattı; bu yapıtı da Sorbonne tarafından mahkûm edildi.
Rabelais 1547’de dönemin ahlak otoritelerinden kaçarak Metz’e gitti. 1548’de Quart livre de Pantagruel (Pantagruel’in Dördüncü Kitabı) ilk kaleme alınış biçimiyle yayımlandı (bu kitabın son biçimiyle yayımlanmasıysa 1552’de gerçekleşti).

Yaşamının son yıllarını Meudon’da geçiren Rabelais 1553’te Paris’te öldü.

Ölümünden sonra, tümüyle kendisi tarafından yazılmamış olan Cinquième livre de Pantagruel (Pantagruel’in Beşinci Kitabı, 1562-1564) ortaya çıkarıldı.

YAPITLARININ ÖZELLİKLERİ

Anlatımdaki kronolojik sıraya göre Birinci Kitap (yazılış sırasına göre ikinci kitap) olan la Vie inestimable du grand Gargantua. Gargantua’dan söz eder.

Grandgousier adlı dev ile karısı Gar-gamelîe’in oğlu Gargantua, dünyaya gelir gelmez “içki, içki” diye bağırır.
Her yemekte binlerce ineğin sütün midesine indirir. Daha sonra Gargaı tua’nın öğrenimi anlatılır. Gaı gantua skolastiğin hocaları Thubc Holopherne ve jobelin Bride’den bi şeyler öğrenmeyi başaramaz. Bunu üstüne Grandgousier ona. beden eğ timiyle düşünsel çalışmaları büyük bi beceriyle birleştirilebilen Ponocrt tes’i hoca olarak tutar. Ponocrates öf rencisini, zamanın gençlerinin öğren mini yakından izleyebilmesi için, P; ris’e götürür. Gargantua burada am? çından iyice uzaklaşır ve bir gün No re Dame Kilisesinin çanlarını kısrc ğının boynuna asmak için çalar. Bı nun üstüne üniversiteyi ayağa kald rır; heyet sözcüsü janotus de Braf mardo ona. sözcüklerin sonuna bire latince ek katarak oluşturduğu gülün bir söylev çeker (XIX. Bölüm). Gargaı tua bu sözler karşısında boyun eğe ve çanları geri verir. Bu arada babc sı onu geri çağırır; çünkü komşus Lerne kralı kendini beğenmiş saldıı gan Picrochole, uyruklarına saldırmı ve ülkeyi Seuille Manastırı’na kada istila etmiştir; burada yalnızca rahi jean des Entommeures direniş göst< rir.

Gargantua yardıma koşar ve Pic rochole’un adamlarını kesin bir yeni giye uğratır. Daha sonra Gargantu Theleme Tekkesi’ni inşa ettirir; b muhteşem yapı rahip ve rahibeler değil de, yaşam felsefeleri yalnızc “Ne istersen onu yap” alan soylu gen kızlara ve beyefendilere ayrılmış tır.

Theleme’in konukları tekkeden yalnı; ca evlenecekleri gün dışarı çıkarla (LII-LVIII. Bölümler).

Anlatımdaki kronolojik sıraya gör İkinci Kitap (yazılış sırasına göreys birinci kitap) olan Horribles et Epoı vantables Faits et Prouesses du tre renomme Pantagruel özellikle, Ga: gantua ve Badebec’in oğlu Pantagrı elin çocukluğundan ve öğrenim yıllı rınm bellibaşlı olaylarından sc eder.

Genç Pantaguel, Poitiers, Toulouse, Montpellier, Avignon, Bourges, Orléans ve Paris’teki en ünlü üniversitelerdeki dersleri izler. Yolculukları sı-rasmdâ, babasından onu çalışmaya yüreklendiren ve eksiksiz bir öğrenim programı içeren güzel bir mektup alır (VIII. Bölüm). Paris’te bir tür bohem yaşamı süren Panurge ile karşılaşır ve onunla dost olur. Ama komşularıyla savaş etmekte olan Gargantua, Pantagruel’i geri çağırır; o da Devleri ve “Dipsod’Tarı (“İçiciler”) yener. ÜçüncüKitap ‘ta (Tiers Livre des faits et dicts héroiques de noble Panta-grue/)Panurge’ün evlenmesi anlatılır. Gargantua oğlunu “Dipsod “lar diyarında Salmigondin derebeyi yapar; Pantagruel burada yarınından kaygı duymadan neşeli bir yaşam sürer. Ama bir süre sonra Panurge evlenmeyi düşler ve böyle ciddi bir kararı vermeden önce görüşlerini almak üzere çeşitli kişilere danışır. Ne tuhaf ki, aldığı yanıtların hepsi birbiriyle çelişir. Bunun üstüne, son çare olarak başvurduğu deli Triboulet’nin önerisi üzerine, Panurge, içkiciler tanrıçası Di-ve Bouteille’in kehanetini almaya gider.
Dördüncü Kitap’ta (Quart Livre de Pantagruel). Panurge’ün, arkadaşları rahip jean ve Epistémon ile birlikte Dive Bouteille’in bulunduğu Cathay adasına yaptıkları yolculuk anlatılır. Yolculuk şuasında başlarından birçok serüven geçer.

Beşinci Kitap’ta (Cinquième Livre de Pantagruel) Pantagruel ve Panurge değişik renklerde tüyleri olan kuşların yaşadığı Sonnante adasına (Roma) çıkarlar (II.-VEII. Bölümler). Ferrements adasına uğradıktan sonra Kürklü-Kediler ülkesine gelirler; başkanlığını Grippeminaud’nun yaptığı bu kişiler de adaletle ilgilenirler ve öbür adalet temsilcilerinden (Chica-nous’lar) değişik olmakla birlikte onlar kadar tehlikelidirler (XI.-XV. Bölümler). Daha sonra başka adalara doğru yeniden yola çıkarlar ve Dame Quintessence’in (skolastiğin ve Sor-bonne’un yergisi, XVIII.-XXII. Bölümler) hüküm sürdüğü Entéléchie adasına ve Fredons kardeşlerin adasına uğ rarlar (XXVI.-XXVIII. Bölümler); en sonunda “fener”in (Bilim) kendilerim yol göstermesiyle Cathay adasına varırlar. Orada Dive Bouteille’in keha neti bulunmaktadır (XXXI. Bölüm). Panurge o kadar uzaklardan gelip dı almak istediği yanıtı orada duyar “İçiniz” der rahibe. Kehanetin her za man olduğu gibi ikili anlamı vardır Akıllı insanlar bilimin kaynağındaı içecekler, öbürleriyse yaptıkları köti lüklere içerek bir çare arayacaklar dır.
Rabelais romanda birlik sağlamamı klasik kurallarına yabancı olmakh birlikte, roman türünde, diyalog, kıs; öykü, bilimsel nitelikli yazı gibi çeşitli anlatım biçimlerini kaynaştırmay başarmıştır. Olağanüstü bir güldürü ve hareket anlayışına sahip olan, bun lan zamanın bütün konuşma biçimlerini içeren bir dille anlatan Rabelais soytarılıkla heyecanım mit ile gerçeğin, akıl ile sayıklamanın birbirine karıştığı bir roman dünyasının yaratıcısı olmuştur.

Yorum yazın