Emile Durkheim Hayatı ve Eserleri


Emile Durkheim Hayatı ve Eserleri

Emile Durkheim (1858-1917)

Toplumbilimi kendi içinde yeni yasalara bağlayan ünlü Fransız düşünürü.

Durkheim şanslı bir bilim adamı idi. Yaşarken, bilgisi ve yetenekleri kabul edilmişti. Fransız yüksek öğretiminde ilk kez toplumbilim derslerine bağımsızlık kazandırmış olma onuru onundur. Bir süre Almanya’da çalışmış olan Durkheim, orada da önemli yapıtlar verdi.

Durkheim’in toplumbilime getirdiği en önemli katkılardan biri, toplumsal olaylann nedenlerinin, başka toplumsal olaylarda aranması gerektiği düşüncesi idi. Bir başka deyişle, toplumsal olaylann nedenlerinin biyoloji, psikoloji gibi toplumbilim dışında kalan alanlarda değil, yine toplum alanında arayarak, toplumbilime kendine yeterji bir disiplin niteliği kazandırdı.

Durkheim in toplumbilime bir başka katkısı, “toplumsal bilinç ” ya da ‘toplumsal olgu ” kavramını kazandırmış olmasıdır. Durkheim’e göre “toplumsal bilinç”ya da toplumsal oègu, bireyin dışında bulunan ve ona belli davranışlar yapması için baskı oluşturan bir güçtür. Böylece Durkheim, toplumun insana yaptığı baskıyı toplumbilimsel açıdan ortaya koyuyordu. Bireysel bilinçten aynlan toplumsal bilinç, toplumbilimin psikolojiden aynlması için de yeterli gerekçeyi oluşturmuş bulunuyordu.

Durkheim’in bir başka katkısı, insanlık tarihinin değişme ve gelişmesinde teknolojinin rolünü ve yerini ağırlıklı olarak belirtebilmiş olmasıdır. Durkheim’e göre insanlık tarihi, aslında, nüfus artışı sonunda ortaya çıkan işbölümünün belirlediği bir tarihtir. İşbölümünden önce insanlar birbirlerine benzer etkinlikler yaparlar. Köy toplumlannda herkes aynı şeyleri üretir.Fakat sonradan, nüfus artışı ile, yeni uğraşlar ortaya çıkar. İnsanlar birbirlerine benzfcr işleri yapmayı bırakır, birbirlerinden farklı, fakat birbirlerini tamamlayan işler yapmaya başlar lar. Durkheim, birinci tür, aynı işlerin yapımına dayalı işbirliğine, bu tür ilişki cansız maddelerin molekülleri arasındaki ilişkiye benzediği için, “mekanik dayanışma” diyor. Birbirlerini tamamlayan, fakat farklı etkenlerin oluşturduğu ve işbölümü sonunda ortaya çıkan dayanışmaya ise, canlılann organlan arasındaki dayanışmayı andırdığı için, “organik dayanışma ” adını veriyor.

Durkheim, toplumbilime, hukuk alanının oluşması bakımından da pek çok katkılarda bulunmuştur. fakat en önemli çağdaş katkılanndan biri “anomi” kavramıdır. Anomi, çok kısaca kuralsızlık anlamına gelir. Kavramı ilk ortaya atan Durkheim’e göre anomi, bireyin toplumla ilişkilerinin kesilmesi anlamını taşır ve intihar olayının en önemli nedenlerinden biridir. Böylece, sonradan Toplumsal değerlerden kopukluk anlamını vurgulayan ve çağımızın en önemli sorunlanndan birini oluşturan “anomi” ile bireysel intihar arasındaki ilişkiyi de Durkheim bulmuş olur.

Durkheim’ın bir başka önemi, ülkemizde toplumbilim kurucusu sayılan Ziya Gökalp’i etkilemiş olmasıdır. Gökalp yoluyla Osmanlı ya giren toplumbilim, Comte-Durkheim okuluna koşut olarak “pozitivist” bir nitelik kazanmıştır.

Yorum yazın