Dördüncü Mehmet Dönemi

Dördüncü Mehmet Kimdir – Dördüncü Mehmet Dönemi Hakkında Bilgiler

On dokuzuncu Osmanlı padişahı (İstanbul, 1642-Edirne, 1693).

Babası sultan İbrahim’in tahttan indirilerek öldürülmesi üzerine altı yaşında tahta çıkan (1648) Mehmet IV’ ün (Avcı Mehmet) saltanatının ilk yıllarında Köprülülerin sadrazamlığına kadar Büyük Valide Kösem Sultan, Hatice Turhan Sultan ve Kapıkulu ocak ağaları devlet yönetiminde söz sahibi oldular. İki valide sultan arasındaki saray içi mücadele Kösem Sultan’ın öldürülmesiyle son buldu. Valide Turhan Sultan bundan böyle saray ağalarıyla devleti yönetti. Bu arada Girit savaşı da sürüyordu. Venedik’le yapılan deniz savaşım Osmanlı donanması yitirdi. Sadrazamlar ya azlediliyorlar ya da öldürülüyorlardı. Tarhuncu Ahmet Paşa’nın sadrazamlığı döneminde mali sorunlara el atıldı. Sadrazam bütçenin gelir ve giderini gerçek olarak ortaya koydu, bütçe açığının kapatılacağı kaynakları belirledi ama çıkartan elden gidecek olanlar hemen padişaha onu kötülemeye başladılar ve bu ıslahatçı sadrazamın başı vuruldu. Sadrazam değişiklikleri gene birbirini izledi. Kapıkulu ocakları da fırsat buldukça ayaklanıyordu. Devlet bütçesiyse sürekli israf edilmekteydi. Devlet, Kapıkulu askerlerinin maaşlarım ödeyemeyecek durumda kaldı ve maaşlar ayarı düşük akçeyle dağıtıldı. Bu durum üzerine isyan çıktı. Padişah ayak divanına davet edilerek birçok saraylının idamı istendi. Ayaklanmanın bastırılabilmesi için, Mehmet IV’ün emriyle istenenlerin cesetleri Sultanahmet Meydam’ndaki çınara asıldı (cesetler, adı Vakvak olan bir masal ağacının insana benzeyen meyvelerini andırdığı için bu olaya Vakvak olayı [Vaka-yı Vakvakiye ya da Çınar olayı] dendi). Bu arada Girit komutanı Deli Hüseyin Paşa’ya sadrazamlık mührü gönderildiyse de yoldan geri döndürüldü. Valide Sultan yeniden sadrazam aramaya başladı. Köprülü Mehmet Paşa önerildi ve ilk kez koşullu olarak sadrazamlığa gelen Köprülü, içte ve dışta devletin saygınlığını artırdı, altı yıl sadrazamlık yaptıktan sonra yerine oğlu Fazıl Ahmet Paşa (on beş yıl), daha sonra da Merzifonlu Kara Mustafa Paşa (yedi yıl) geçti Viyana bozgunu gene devleti zor duruma düşürmüş, Budin ve tüm Macaristan yitirilmiş, Lehistan ve Venedik, Osmanlı kıyı, kale ve topraklarına saldırmıştı. Avusturya’nın Belgrat’ı elde etmesine karşm Mehmet IV devlet işleriyle ilgilenmiyor, av peşinde koşuyordu. Bu durum İstanbul’da padişaha karşı ayaklanmaya neden oldu ve Mehmet IV tahttan indirildi (1687); Edirne’ye gönderildi ve yaşamının geri kalan bölümünü tutsak olarak geçirdi. 1693’te de öldü.

Yorum yazın