Diego Velázquez Kimdir

Diego Velázquez Kimdir
(v. 6 Haziran 1599, Sevilla – ö. 6 Ağustos 1660, Madrid, İspanya), 17. yüzyılda Avrupa resminin en önemli sanatçılarından biri sayılan İspanyol ressam. Olgunlaştıkça doğalcılıktan anlatımcılığa, sonunda da gerçekçiliğe dönüşen bir üslup izlemiştir.

Sevilla dönemi. Velazquez 1611’de mani-yerist ressam Francisco Pacheco’nun yanına çırak olarak girdi; 1618’de de ustasının kızıyla evlendi. İlk resimlerinde görülen doğalcı üslubu Pacheco’nun yanında geliştirdi. Henüz 20 yaşındayken yaptığı “Sevil-la’da Su Satıcısı” (y. 1619, Wellington Müzesi, Londra) adlı resmi denetimli kompozisyonu, renk ve ışık düzeni, doğalcı figürleri ve gerçekçi ayrıntılarıyla dikkati çekiyordu. İlk yapıtlarındaki keskin ışık-gölge karşıtlıkları Caravaggiocu resimîeri anımsatıyordu. Velazquez bu dönemde daha çok dinsel konulu resimlerle tür resmi üzerinde durdu ve İspanyol resminde bode-göıı diye adlandırılan ölüdoğalı mutfak

sahneleriyle ün kazandı.

Madrid dönemi. IV. Felipe’nin tahta çıkmasından (1621) bir yıl sonra sarayın desteğini almak amacıyla Madrid’e gitti; ama kralla kraliçenin resmini yapamadan geri döndü. Ertesi yıl kralın resmini yapması için başbakan tarafından davet edildi. Resmi çok beğenen Felipe onu saray ressamlığına atadı. Bugün kayıp olan “Moriscoların Sürülmesi” adlı resmi yapması üzerine de 1627’de saray teşrifatçısı payesiyle ödüllendirildi. Bu dönemde asıl görevi kral ve

ailesinin resimlerini yapmaktı. Krala yakınlığı, ona kraliyet koleksiyonundaki Venedikli ressamların, özellikle de önemli ölçüde etkilendiği Tiziano’nun yapıtlannı tanıma olanağını verdi. Velazquez’in her ikisi de bugün Prado Müzesi’nde bulunan IV. Felipe ve Prens Don Carlos (y. 1626) portreleri Tiziano’nun başlattığı İspanyol kral portreleri geleneğinin bir devamıydı. Figürler koyu renklerle aydınlık bir fon önünde betimlenmişti. Velazquez 1628’de İspanya sarayını ziyaret eden dönemin ünlü Barok Flaman ressamı Rubens’le tanıştı. Rubens, Velazquez’in yapıtlarındaki yalınlığı çok beğendi. Daha sonraki portrelerinde Rubens’in zengin renkli ve bezemeli fon anlayışını uygulamaya başladı. Velazquez’in yaklaşık 1628-29’da yaptığı “Bacchus’un Zaferi” (Prado Müzesi, Madrid) adlı resminde Tiziano’dan başka Rubens’ten de etkilendiği görülür. Ama konuya gerçekçi biçimde yaklaşması tümüyle İspanyol resmine özgüdür ve Velazquez bu tutumunu bütün yaşamı boyunca sürdürecektir.

İlk İtalya gezisi. Velazquez El Escorial’de-ki resimleri gördükten sonra İtalya’ya gitmek istedi ve 1629’da kralın izniyle Ceno-va’ya hareket etti. Daha sonra Venedik’e geçti; orada Tintoretto’nun yapıtlarını inceledi, çizimler yaptı. Venedik’ten Roma’ya geçerek Michelangelo, Raffaello ve klasik heykeller üzerinde çalıştı. 1631’de Napoli üzerinden Madrid’e döndü. 1630’da gerçekleştirdiği “Yusuf’un Kanlı Giysisinin Ya-kub’a Verilmesi” (El Escorial) ve “Vulca-nus’un Dövülmesi” (Prado Müzesi, Madrid) adlı iki anıtsal resmi eskisine oranla çok daha gerçekçi bir üslup geliştirdiğini gösteriyordu. Venedikli ustaları inceleyerek mekân, perspektif, ışık ve renk kullanımını yetkinleştirmişti. Bu üslup değişimi onun sanatında yeni bir dönemin başlangıcı oldu.

Olgunluk yıllan. Velázquez İtalya’dan döndükten sonra dinsel konuları çok ender ele aldı. 1635’te tamamlanan Buen Retiro Sarayı nın (bugün Prado Müzesi) taht odası için kral ailesinin çeşitli üyelerini at üstünde gösteren bir dizi portre (Prado Müzesi, Madrid) yaptı. Bunlar, Tiziano ve Rubens geleneklerine bağlı tablolardı. “Breda’nın Teslimi”yse (1634-35, Prado Müzesi, Madrid) günümüze ulaşan tarihsel konulu tek resmi oldu. Velázquez bu dönemde resmî portrelerden başka kral ve ailesini avda gösteren resimler de yaptı.

İkinci İtalya gezisi. İspanya kralı Velázqu-ez’i 1649’da saraya yeni resimler ve antika eşya alması ve yeni sarayın dekorasyonunda çalışacak fresk ressamları bulması için İtalya’ya gönderdi. Velázquez İtalya’da kaldığı iki yılda resmî görevlerinin yanı sıra resim de yaptı. Bunların en önemlisi, Raffaello ile Tiziano’nun papa portreleri doğrultusundaki “X. Innocentius” idi (1650, Doria-Pam-phili Galerisi, Roma). Roma’da gerçekleştirdiği “Medici Villası Görünümleri” ise (y. 1650, Prado Müzesi, Madrid) manzarayı ele alış biçimiyle 19. yüzyıl İzlenimciliğinin habercisi gibiydi. Velázquez 1650’de İtalya’da Aziz Luka Akademisi ile Pantheon Sanatçıları Topluluğu’na üye seçildi.

Son dönemi. 1651 ‘de çok sayıda resim ve antika eşyayla birlikte Madrid’e geri dönen Velázquez ertesi yıl saray mabeyinciliğine getirildi. Bu arada ikinci evliliğini yapmış olan Felipe onu gene kral ailesinin resimlerini yapmakla görevlendirdi. Velázquez’in bu dönemde yaptığı “Kraliçe Maria Anna” (1652-53, Prado Müzesi, Madrid) ve “Pembe Giysili Prenses Margarita” (1563-54, Sanat Tarihi Müzesi, Viyana) gibi resimlerinde saraylı kadınlar abartılı saç modelleri ve kabarık etekleriyle taş bebekleri andırıyordu. Velázquez bu resimlerinde biçimleri ve dokuları ayrıntıya kaçmadan betimlemişti. Her ikisi de Prado Müzesi’nde bulunan “İplik Eğirenler” (y. 1655) ve “Nedimeler” (y. 1659) adlı başyapıtlarını da bu dönemde yaptı. Özellikle “Nedimeler”de kullandığı yoğun ışıkla yarattığı yanılsamalı gerçekçiliği daha sonra başka hiçbir sanatçı aşamadı.

Velázquez’in son işi, Prenses María Tere-sa’yla (Marie-Thérése d’Autriche) Fransız kralı XİV. Louis’nin düğünü için hazırlanan İspanyol pavyonunun dekorasyonu oldu. Öğrencilerinin ve izleyicilerinin sayısı çok fazla değildi. Ülkesi dışında ancak 19. yüzyılda ünlendi. Sevilla’dayken yaptığı ilk resimlerinin çoğu bugün ülkesi dışındaki müzelerdeyse de, geç dönem yapıtları Prado Müzesi’nde bir araya getirilmiştir.

ÖBÜR ÖNEMLİ YAPITLARI. “Tavada Yumurta Yapan Kadınlar” (1618, İskoçya Ulusal Galerisi, Edinburg), “Müneccim Kralların Tapınması” (1619, Prado Müzesi, Madrid), “IV. Felipe’nin At Üstünde Portresi” (y. 1634-35, Prado Müzesi, Madrid), “Modena Dükü” (1638, Este Galeri ve Müzesi, Modena), “Yelpazeli Kadın” (y. 1635-40, Wallace Koleksiyonu, Londra), “IV. Felipe Fraga’da” (1644, Frick Koleksiyonu, New York), “Juan de Pareja’nın Portresi” (1649-50, Metropolitan Sanat Müzesi, New York), “Prens Felipe Próspero” (1659, Sanat Tarihi Müzesi, Viyana).

Yorum yazın