Charles Stewart Parnell Kimdir

Charles Stewart Parnell Kimdir

İrlandalı siyaset adamı (Avondale, 1846-Brighton, 1891).
Büyük toprak sahibi bir Protestan olan Charles Stewart Parnell yaşamı boyunca İrlanda’nın özerkliği için mücadele etti.

“HOME RULE”

Liberal Gladstone’un çabaları sonucu kabul edilen 1872 yasasının uygulaması olan gizli oy kullanımı, İrlandalılara kendi ulusalcı milletvekillerini seçme hakkı sağlamış, bunlar da İngiliz parlamentosunda gerçek bir Home Rule, yani özerklik partisi oluşturmuşlardı. 1880 seçimlerinde 65 sandalye elde eden bu topluluk kendine başkan olarak Parnell’i seçti. Gerçekten de Parnell, 1875’ten beri, İrlanda’nın, İngiliz parlamentosunda etkin bir biçimde temsil edilmesine çalışıyordu; bunu da Home Rule yanlıları aracılığıyla bir engelleme taktiği uygulayarak elde etti.

O sıralarda, İrlanda sorunu değişik bir biçimde ortaya çıkmıştı; Michael Davitt’in 1879’da kurduğu Toprak Birliği (Land League), İrlandalı çiftçilerin mallarının İngiliz toprak sahiplerinin eline geçmesini engellemek ve gerektiğinde şiddete başvurarak Home Rule’ü elde etmek amacını taşıyordu.
Gladstone, Avam kamarasına kabul ettirdiği yeni bir yönetmelikle parlamento engellemesine son verdi. Yürüttüğü davaların önünde giderek Land League’in eylemini etkisiz kılmaya çalıştı. Fixity of Tenure, Fair Rent, Free Sale, Avam kamarasının 22 Ağustos 1881’de oy verdiği bir yasa tasarısının (toprak yasası) içine katıldı. Parnell, kiralarım ödememiş olan çiftçilere güvence veremediği için bunu
onaylamadı. Ayrıca ulusalcı önde durumunda olması da onu uzlaşmaslığa itiyordu. Land League’in davrs mşlarını onaylayarak Gladstone’u şiddetle eleştirmesi tutuklanmasına yol açtı. Serbest bırakılınca, yandaşlarını daha ılımlı olmaya çağırdı. Üstlendiği görev oldukça zordu, çünkü o sırada aşırı uçlar İrlanda işleri birine sekreteri lord Cavendish’i öldürmüşler, Gladstone ise 1885’te devrilmiş ti. Parnell bunun üzerine, lord Salis bury’nin muhafazakâr hükümetine yeneldi; hatta Home Rule’ün elde edilmesi umuduyla onu destekledi. Am, Gladstone’un İrlanda’ya özerklik verilmesinin gerekliliğini kabul ettiğin öğrenince, muhafazakârları destekle mekten vazgeçti ve İrlandalı milletvekillerinin oylarını liberallerinkiyle birleştirip yeni bir parlamento çoğunluğunun oluşmasına katkıda bulundu Gladstone Home Rule’ü oylatma amacıyla başbakanlığa getirildi ama partisinin bölünmesine neden oldu, çünkü Chamberlain ile “birlikçi’’liberaller ondan ayrıldı ve Gladstone 1881 seçimlerini yitirdi. Bu durum Parnel için de bir başarısızlığa yol açtı. Öte yandan, yardımcılarından birinin karısıyla ilişki kurması da meslek yaşamının sonu oldu.

Yorum yazın