Cecil Rhodes

Cecil Rhodes

İngiliz işadamı ve sömürge yöneticisi (Bishop’s Stortford, Hertfordshire 1853-Muizenberg, Kap yakınları 1902). 1870’te Kap’a yerleşti ve Kimberley yakınlarında elmas aramağa girişti. Kazandığı parayle iş hayatına atıldı ve üç şirketin başına geçti: De Beers Consolidated Mines, 1889’da beratını aldığı British South Africa Chartered company ve Gold Fields of South Africa. Malî başarı onca, büyük siyasî tasarılarını gerçekleştirmek için bir a-raçtan başka bir şey değildi. Rhodes, romantik bir imanla hareket eden bir serüvenciydi: varlığını demokratik ve federalist bir emperyalizme adadı. A.B.D.’nin katılacağı büyük bir anglosakson federasyonu sayesinde dünyada bir «İngiliz barışı» kurmak amacını güdüyordu. Kısa vâdede ise İngiliz yönetim tarzını Kap’tan Kahire’ye kadar Afrika’da yaymak ve Zambezi’ye kadar çeşitli devletlerin katılacağı bir federasyon kurmak istiyoıdu. Boer cumhuriyetlerinin İngiltere’ye karşı tutumu ve Almanların ilk girişimleri, Rhodes’i çabuk davranmağa zorladı. 1881’de Kap meclisine milletvekili seçildi ve afrikaanlarm sevgisini kazanarak sömürgeyi genişleme siyasetine yöneltmeyi başardı. 1885’te Bechuanaland İngiliz himayesine girdi; 1889’da, Rhodes’in yeni kurduğu şirket, Tanganyika ile Nyssaland’a kadar uzanan bölgeyi sömürgeleştirmeyi üstüne aldı ve daha sonraları, Rhodes’in şerefine, bu bölgeye Rodezya adı verildi. Rhodes, nüfuzunu kullanarak, İngiltere hükümetinin Uganda’yı yönetimi altına almasını sağladı (1892). 1890’da Kap’ta başbakan oldu; artık, Güney Afrika federasyonunu kurma vaktinin geldiğini düşünüyordu. İyi niyetli davranışları sayesinde büyük bir nüfuz sahibi olmuştu. Fakat gittikçe artan dogmacılığı ve otoriter yönetimi yüzünden işbirliği yapmak zorunda olduğu kimselerle

arası açıldı. Transvaal başkanı Kruger, Rho-des’in tasarılarına karşı çıkıyordu. Rhodes, Uitlander’lerin memnuniyetsizliğinden yararlanarak ve kuvvete başvurarak bu rakibinden kurtulmak istedi (Jameson* olayı, 1895). Giriştiği serüvenin başarısızlığa uğraması Rhodes’in siyasî itibarını sarstı ve Kruger’in durumunu sağlamlaştırdı. Rhodes bütün siyasî görevlerini bırakmak zorunda kaldı ve sadece şirketinin yönetimindeki toprakları geliştirmekle meşgul oldu. Gereksiz sertliği Güney Afrika meselesini çıkmaza sokmuştur. Bu çıkmazdan ancak 1899 -1902 savaşıyle kurtulmak mümkün oldu.

Yorum yazın