Arşimet Kimdir

Arşimet KimdirEskiçağ’ın en ünlü geometricilerinden biri (İ.Ö. 287-Syrakusai, İ.Ö. 212).
Arkhimedes’in, Syrakusaüi bir aileden geldiği kesinlikle ileri sürülmese de, en azından Syrakusai kralı Hieron ve oğlu Gelon ve yakın ilişkiler kurduğu söylenebilir. Gençliğinde öğrenim görmek ve Eukleides’in derslerini izlemek için İskenderiye’ ye gittiği konusundaki bilgiler de kesin değildir. Çünkü, Arkhimedes’ in İskenderiye’ye gidebileceği yaşta, Eukleides’in ölmüş olması gerekir. Aynca, Eukleides’in yerine geçen Eratosthenes ve Sisamlı Konon gibi matematikçilerle üişki kurmuş olması da, bu konuda pek bir şey kanıtlamaz. Arkhimedes ile ilgili birçok efsane anlatılır. Sözgelimi ünlü Eurekai öyküsü, sanıldığı gibi Arkhimedes’in adını taşıyan hidrostatik tikesinin bulunmasıyla ilgili değil,özgül ağırlıkla ilgilidir. Syrakusai kralı Hieron, kendisine taç yapan bir kuyumcunun, altına belli ölçüde gümüş katarak yaptığından kuşkulanmış ve bu hüenin, taç bozulmadan ortaya çıkarılmasını istemişti. Arkhimedes bu işi gerçekleştirebilmek için uzun süre bir çözüm aradı. Bu konuda Vitruvius şöyle yazmıştı: “Arkhimedes, bu sorunun kafasını kurcaladığı bir gün hamamda banyoya giriyordu. Suya gömüldükçe, banyodan aynı oranda su taştığını farketti. Bu gözlem, ona aradığı şeyi buldurmuştu. İçini öyle bir sevinç kapladı ki, çırılçıplak sokağa fırladı ve “Eureka” (“Buldum!”) diye bağırarak evine koştu. Hemen taçla aynı ağırlıkta iki külçe yaptırdı; biri altından öbürü de gümüştendi. Bu iki külçe ve tacın aynı kaptan taşırdıkları su miktarını karşılaştırdı; böylece altına katılan gümüş miktarını bulmuş oldu.
İ.Ö. 215’te Romalılar Syrakusai’ye saldırdığı sırada, Arkhimedes’in kentin savunmasını yönettiği de söylenir. Bu söylentiye göre, çok uzak erimli mermer kullanarak ve aynalarla güneş ışınını yansıtıp gemilerini yakarak, Romalılara üç yıl süreyle karşı koymuş, 212 yılında, Marcellus’un askerleri kente girdiğinde, dokunulmaması için buyruk verilmiş olduğu halde, Romalı bir asker tarafından öldürülmüştür.
Hem bir mekanikçi, hem bir “mühendis” olarak çalışan Arkhimedes, Eukleides’in çalışmalannı tamamlayan iki inceleme (Küre ve Silindir Üstüne; Küre Kesmeleri ve Koni Kesmeleri Üstüne) yazmış, Çemberin ölçümü Üstüne adlı çalışmasında büyük bir yaklaşıldıkça pi sayısını
( 3 vee 4 arasında ) vermiştir. Düzlemlerin dengesi üstüne yazdığı iki kitapla statik biliminin kurucusu sayılmış. Suya Batırılan Cisimlerin Dengesi Üstüne adlı yapıtıyla da hidrostatiğin temellerini atmıştır. Aynca sarmalarla (spiral) ilgili bir çalışması vardır.

Yorum yazın