Anne Robert Jacques Turgot Kimdir

Anne Robert Jacques Turgot Kimdir

Turgot, Anne-Robert-Jacques, baron de l’aulne (d. 10 Mayıs 1727, Paris – ö. 18 Mart 1781, Paris, Fransa), Fransız iktisatçı ve yönetici. XVI. Louis döneminde maliye genel müfettişliği (1774-76) yapmış, mali reform girişimleri ayrıcalıklı sınıflarca engellenmiştir.

Üyeleri önemli yönetsel görevlerde bulunmuş Normandiyalı bir aileden geliyordu. Din adamı olmak amacıyla önce Saint-Sulpice İlahiyat Okulu’nu (1743), ardından da Sorbonne’u (1749) bitirdi. Bu arada bilimsel merak güdüsünü ve hoşgörüyü vurgulayan dönemin etkili düşünce akımla-nndan etkilendi; toplumsal evrim konusuyla ilgilendi. Yaradancı görüşü benimsediğinden 1751’de papaz olarak atanmayı reddetti.

Turgot sonraki yıllarda Fizyokrat okula bağlı olan Condorcet Markisi ve Pierre-Samuel du Pont de Nemours gibi düşünürlerle dostluk kurdu. Devlet hizmetinde çalışmaya karar vererek, Ocak 1752’de substitut du procureur général (başsavcı vekili), aralıkta da Paris’teki Parlement’da (yüksek mahkeme) conseiller (danışman) oldu.

1753’te maître des requêtes (dilekçe görevlisi) makamını para karşılığında satın alarak yönetim kademesinde yükselme olanağına kavuştu. Kralla anlaşmazlığa düştüğü için Paris’ten uzaklaştırılan Parlement’ın yerine 1753-54’te yüksek mahkeme görevini üstlenen Kraliyet Meclisi’nde öbür 39 maître des requêtes ile birlikte görev aldı. Bu arada, 1753’te Josiah Tucker’ın Reflections on the Expediency of a Law for the Naturalization of Foreign Protestants (1752; Yabancı Protestanların Yurttaşlığa Kabulüne İlişkin Bir Yasanın Yararları Üzerine Düşünceler) adlı yapıtını Fransızcaya çevirdi;,.ertesi yıl da Lettres sur la tolérance’i -(Hoşgörü Üzerine
Mektuplar) yayımladı. 1753-56 arasında Fizyokrat okulun önderlerinden, ticaret müfettişi J.-C.-M. Vincent de Gournay ile birlikte Fransa’nın birçok ilinde denetim gezilerine çıktı. 1761’de, XV. Louis tarafından Limoges généralité’sinin (mali yönetim birimi) yöneticiliğine atandı. On üç yıl sürdürdüğü bu görevi sırasında yönetici, reformcu ve iktisatçı nitelikleriyle sivrildi. 1766’da en tanınmış yapıtı olan Réflexions sur la formation et la distribution des richesses’i (Servetin Oluşumu ve Bölüşümü Üzerine Düşünceler) yayımladı. Ardından, Lettres sur la liberté du commerce des grains’i „(1770; Tahıl Ticaretinin Serbest Olması Üzerine Mektuplar) yazdı. Yönettiği bölgede bir dizi mali reform gerçekleştirerek corvée’nin (bedensel hizmet yükümlülüğü) yerine düşük miktarda parasal vergi getirdi; vergilendirmede kullanılmak üzere bir kadastro hazırladı; 1770-71 yıllarındaki kıtlığa karşı tahıl ticaretini serbest bırakma yoluyla etkili bir mücadele yürüttü. Ağustos 1774’te XVI. Louis tarafından genel müfettişliğe atandı.

Turgot bu bakanlık görevinin ilk döneminde kralın genç ve deneyimsiz olduğunu görerek, siyasal çalkantılardan uzak durma amacıyla, önemli bir reform girişiminde bulunmadı. Ama 1776’da Altı Tebliğ’i yürürlüğe koyarak yoğun reform çabalarını başlattı. Bu tebliğlerden belirli ayrıcalık ve makamlan kaldıran ilk dördü ile Paris loncalarını kaldıran beşincisi önemli bir muhalefetle karşılaşmadı, ama corvée’yi kaldıran altıncısı ayncalıkı sınıflann, kilisenin ve bankerlerin sert direnişine yol açtı. Sonuçta Turgot Mayıs 1776’da görevinden alındı, başlattığı reform atılımına da son verildi.

Yorum yazın