Adolphe Thiers Kimdir

Adolphe Thiers Kimdir

Adolphe Thiers , Fransız tarihçisi, devlet adamı (Marsilya 1797-Paris/Saint-Germaln-en-Laye 1877). Serüven düşkünü bir denizci olan babasının ilgisizliği yüzünden liseyi burslu öğrenci olarak Marsilya’da bitirip (1806-1815) Aix-en-Provence’de hukuk öğrenimi gördü, ilerde tarihçi olarak ün kazanacak François Mignet ile (1796-1884) burada arkadaş oldu ve tarihçiliğe ondan özenerek siyaset dışı zamanlarda bu konudaki araştırmalarıyla tanındı. Bir iki yıl avukatlık yaptıktan sonra Paris’e yöneldi (1821), gazetecilik yoluyla (Constitutionnel, liberal yayın organı) siyasal yaşama hazırlanırken tarih türündeki ilk eserlerini de verdi: Histoire de la Révolution Française (Fransız Devriminin Tarihi 10 cilt, 1823, 1827). Birkaç yıl sonra dostu Mignet ile birlikte Le National (Ulusal) adlı dergiyi kurdu (1830), kralın yalnızca saltanat haklarıyla yetineceği İngiltere’deki gibi bir meşrutiyet yönetimi yolunda yayınlar sürdürdü, X. Charles’ın (1757-1936) devrilmesinde rolü oldu (Temmuz 1830), Louis-Philippe’in taht adaylığını desteklediği için de Devlet Konseyi üyeliğine getirildi, bir iki ay sonraki seçimlerde (Ekim 1830) okuyup yetiştiği, avukatlık yaptığı yöreden (Alx-en-Provence) milletvekili seçildi, maliye bakanı olarak değişik hükümetlerde görev aldı, içişleri bakanlığında (1832, 1834-1836) halk ayaklanmalarını sertlikle bastırdı, Fransız Akademisi’ne seçildi, 1833) başbakanlığa yükseldiyse de (1836), Louis Philippe ile siyasal anlaşmazlığa düştüğü için dışişleri bakanlığıyla birlikte yükseldiği en büyük yeri de bırakmada kararsızlığa düşmedi, krala ödün vermedi, (Ağustos 1836), tarihle uğraştığı birkaç yıldan sonra yeniden başbakan oldu (Mart 1840), Napolyon Bona-part’ın kemiklerinin yurda getirilmesinde etken oldu, Mısır Meselesi’nde Mehmet
Ali Paşa’dan yana olup Osmanlı Devleti’ni tutan İngiltere ile karşı karşıya gelmekten çekinmedi, yine görevden alındı (Ekim 1940). Siyasal yaşamdaki bu geriye çekilme döneminden yararlanarak yirmi ciltlik büyük tarih eserine başladı, ilk ciltlerini yayımlattı: Histoire du Consulat et de l’Empire (Konsüllük ve imparatorluk Tarihi) 1845-1860. Yine siyasal çatışmalara katıldı, aynı bilim dalında çalışan tarihçi

F.Gûizot (1787-1874) hükümetinin düşmesinde rol oynadı (1848), II, Cumhuriyet yıllarında da sağda kalmaya dikkat etti. Kurucu Meclis’e de seçildi (Plaziran 1848), bu kez de devrimci atılımı sürdürmek isteyen işçilere sertlikle devralınma-sını önerdi, Louis-Napoleon’un cumhurbaşkanlığına seçilmesinde etkin yararı olduğu halde Aralık 1851 ’de onun gerçekleştirdiği hükümet darbesine, imparatorluk kurma eğilimine karşı çıktı, tutuklandı, bir yıl sürgünde kaldı (Belçika, İngiltere, İtalya, İsviçre), yurda dönmesine izin verilince yeniden tarihçilik köşesine çekildi, büyük eserini bitirmeye adandı, Napolyon Bonapart’ın yaptıklarını öven, kişiliğini yücelten romantik tutumuyla uluşçuluk akımını en aşırı uçlara iten güçlerden biri oldu. 1863’te yine canlı siyasal yaşama katıldı, kendisinin ‘gerekli özgürlükler’ diye adlandırdığı insan hakları yolunda uğraştı, Prusya tehlikesine dikkat çekerek Fransa için oluşturduğu tehlikeleri açıkladı, III. Na-poleon’un yönetimini eleştirdi, bu arada gerekli hazırlıkların yapılmamış olmasını gerekçe göstererek savaşa da karşı çıktı (Temmuz 1870), yenilgi ve teslim (Ocak 1871) gibi ağır durumların sorumluluğundan kurtulmuş göründü. Geleceği kestirmiş olmak, olacakları önceden bilmek için ayrıcalıklarla güçlenerek Şubat 1871 seçimlerini üstünlükle kazandı, Fransa Cumhuriyeti Yürütme Gücü Genel Başkanlığına seçildi, kısa sürede ağır koşulları kabul ederek Prusya ile anlaştı (Alsace-Lorraine (yitirilmesi, 5 milyar frank giderimin kabülü), imzaladığı anlaşmayı meclisin onaylamasını sağladı, Paris Komünü diye anılan halk ve işçi eylemini en kanlı biçimde bastırmak için Prusya’ya tutsak düşmüş Fransız askerlerinin bir bölümünden de yararlandı (18 Mart – 28 Mayıs 1871). Bir iki ay sonra cumhurbaşkanlığına seçildi (30 Ağustos 1871), giderimin kısa sürede ödenmesini sağlayan gelir kaynakları buldu, böylece Fransa’da yer alan Prusya askerlerinin hepsi çekildi, zorunlu askerlik görevini beş yıla çıkartan yasayı geçirdi, kral yanlılarının oluşturduğu güçlü cephenin baskısına boyun eğerek görevinden ayrıldı (24 Mayıs 1873), meclis üyeliği sürmekte olduğu için siyasal görevini muhalefet lideri olarak ölümüne kadar sürdürdü (Mac-Mahon yönetimine karşı). Başka eserleri: Discours Partaman-taires de M.Thiers (öl.s.derlendi, M.T.’in Parlamento Söylevleri). 1870-1889, Me-moirs (1870-1873 (Anılar) öl.s. 1903

Yorum yazın