Abbas Mirza Kaçar

Abbas Mirza Kaçar, İran’da kurulan Kaçar Türk Devleti nin ikinci hükümdarı (Neva 1787- Meşhet 1834). Babası Mehmet Ali Mirzadır. Büyükbabası Feth Ali Şah’a veliaht seçildi ve “naibü’s-saltana” sanını aldı. Babası zamanında Azerbaycan genel valisi oldu. Rusya’nın ve Napolyon’un Osmanlı imparatorluğu ile İslam dünyasını egemenlikleri altına almak için uğraştıkları bir sırada, Rumeli’ de bu devletlerle savaşan OsmanlIların zayıf durumundan yararlanmak isteyen Abbas Mirza, doğu sınırlarında askeri harekâtta bulundu. Bu arada Napolyon ile de ilişkiler kurarak ordusunu Avrupa yöntemlerine göre eğitti ve İran’a Avrupadaki askeri yenilikleri sokmayı başardı. Ancak Rusya karşısında uğradığı başarısızlığı, Osmanlı Devleti ile savaşarak kapatmak yolunu seçen Abbas Mirza, İran sınırlarındaki Osmanlı valilerinin başına buyruk davranmalarını fırsat bilerek 1821’de Beyazıt ve Muş sancaklarını ele geçirdi. Diyarbakır’a kadar uzanan Osmanlı topraklarını da yağma eden Abbas Mirza, üzerine gönderilen Cabbarzade Celalettin Paşa’ nın ordusunu da yendi. Bu sırada Kirmanşah valisi olan Mehmet Ali Mirza’nın ölmesi üzerine gücü artan Abbas Mirza, bu kez OsmanlIlara ait olan Basra, Bağdat ve Süleymaniye yörelerine de sık sık karışmaya başladı. Osmanlı Devieti’nin Mora isyanı ve Avrupa devletleriyle yeni mücadelelere girdiği bir sırada Doğu Anadolu’da ilerlemek isteyen Abbas Mirza, ordusunda baş gösteren kolera salgını sonucu, Tebriz’e çekilmek zorunda kaldı. Yapılan görüşmeler üzerine 1823′ te Erzurum’da İran ile bir antlaşma imzalandı. Abbas Mirza bu antlaşmadan sonra da Osmanlı Devleti ile uğraşmaktan vazgeçmedi. Bu arada 1813’te Rusya’ya bırakmak zorunda kaldığı Gürcistan’ı geriye almak için, babasını Rusya’ya savaş ilanına sürükleyen Abbas Mirza, 1826’da Gence yakınlarında Rus Generali Paskiyeviç’e yenildi ve Erivan ile Nahcivan başta olmak üzere topraklarından bir bölümünü 1828’de yapılan Türkmençay Antlaşması ile Rusya’ya bırakmak zorunda kaldı. Bu yenilgi moralini çok sarstı. Uzun süredir çektiği böbrek hastalığından 1834’te Meşhet’te öldü. Yerine oğlu Muhammet Şah, Kaçar tahtına hükümdar oldu.

Yorum yazın