Otomatik Pilot Nedir – Nasıl Çalışır

Otomatik Pilot Nedir – Nasıl Çalışır

Bir uçağın belirli bir yörünge boyunca insan müdahalesi olmaksızın uçuş halinde dengede kalmasını sağlayan sistem (görevi uçağın hangi noktada bulunduğunu belirlemek olan uçuş merkezinden ayırt edilir). Otomatik pilot, 1914’te A.B.D’li El-mer Sperry tarafından bulundu. Bununla birlikte, ancak A.B.D’li James Doolittle’m 1929’da bir uçağa kör uçuş yaptırmasından sonra 1930’da uçaklar, otomatik bir pilotla donatılmaya başlandı. Otomatik pilotla uçuş, uçağın pilotunun kumandayı bırakıp dinlenmesini sağlar ve yolu boyunca uçağın doğrultusunu dengelemek için yardımcı kanatlar üstüne etki yapar. Otomatik pilot bazen kör iniş manevralarında bir uçağın pilotunun yerini alır.

Çalışma Prensibi

Otomatik pilot, uçuş yönergelerini belirten bir gösterge, uçuşun farklı parametrelerini ölçen ve bunları alman yönergelerle karşılaştıran bir arama-tarama düzeneği, uçuş verileriyle yönerge değerleri arasındaki farklarla çalışan ve kanatlar üstüne etki yapan servomotorlar içeren sibernetik bir sistemdir. Arama-tarama düzeneğini bir cayroskop bütünü oluşturur. Bu araçların sağladığı belirlemeler, uçuşun temeli olan ve ölçülen farkları servomotora iletilecek emirlere bağlayan pilot yasalarını belleğe geçiren bir elektronik hesap makinesi yardımıyla yönerge değerleriyle karşılaştırılır. Uçak, sözgelimi rüzgârın etkisi altında ön tarafım kaldırma eğilimi gösterirse, uçağın ekseniyle cayroskoplardan birinin ekseni arasında ölçülen açı, bu farkı yavaş yavaş normal bir değere indirmek için kanatlar üstüne etki yapar. Karşı-tepkime devreleri bu manevranın en yüksek verimle gerçekleşmesini sağlarlar.
Pilotaj sistemi genellikle üç ayrı zincire ayrılır: Sırasıyla zikzak hareketi eksenine (yön kanatlarını yöneten), yalpa eksenine (kanatçıkları yöneten) ve öne arkaya sallanma eksenine (derinlik kanatlarını yöneten) göre denge durumuna denk düşen bu üç zincir bilgisayar düzeyinde birbirlerine bağlıdırlar.

Caravelle gibi bazı uçaklar, tümüyle otomatik bir iniş sağlayan otomatik bir pilotla donatılmışlardır. Uçak düşey düzlemde bir radyofarla yönetilir; otomatik pilot, uçağın uçuş yörüngesindeki farka ve bu farkın zaman içindeki değişimlerine göre kanatlara etki yapar. Yükseklikte yönetim, gazların kumandasma bağlı bir radyoaltimetreyle denetlenir. Bu denetim, yirmi metreye yakın bir yükseklikten başlayarak uçağın yükseklikle orantılı olan düşey hızını korumasını sağlar, böylece uçak son bir “dönüş” yaparak kusursuz bir kesinlikle yere iner.

Yorum yazın