Türkiye’de Tüketici Kredileri

Türkiye’de Tüketici Kredileri

Türkiye’de tüketici kredileri daha önceleri uzun bir zincirden geçerek halka ulaşmaktaydı. Halk tasarruflarını ticari bankalara yatırmakta, ticari bankalar bu paralarla anabayileri finanse etmekte, ana bayiler de tüketicilere kredi açmaktaydı. Hane halkının parası, yine hane halkının tüketimini finanse etmek için uzun bir yol katederek ve pahalılaşarak hane halkına ulaşmaktaydı. 1998 Eylül ayından itibaren Türkiye’de tüketici finansmanında çok önemli gelişmeler olmuştur. Bu gelişmelerin bir kısmı mali piyasaların gelişmesinin doğal bir sonucu olduğu, bir kısmının ise koşulların zorlanmasından kaynaklandığı söylenebilir.

Türkiye’de bireysel kredi uygulamasına ilk kez 1988 Temmuz ayında Yapı Kredi Bankası tarafından başlanmıştır. Bireysel Krediler verilmeden önce bankalardaki mevduatın % 80’i bireyler tarafından karşılanırken, bu toplam fonların tamamı ticari ve sınai kredi olarak kullanılmaktaydı. Kişilerin kredi ihtiyaçları ise satış şirketleri ve bayilerce karşılanmaktaydı. Bu durumda tüketicinin gücü üretici şirketin mali bünyesini zayıflattığı gibi kredilerin dolaylı yoldan tüketiciye aktarılması da kredi maliyetini arttırmaktaydı. Bankaların bireysel kredi vermeleri bu sakıncaları ortadan kaldırarak banka dışında oluşan tüketici finansmanı sektörünü banka sistemine dahil etti ve böylece bankalar müşterilerine sundukları hizmete bir yenisini eklediler.

Bankaların tüketici finansmanında önemli rol oynayabilmeleri için 1992 yılında 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda 3794 sayılı kanunla yapılan değişiklikle yasal düzenleme getirilmiştir. Kanuna göre bankaların VDMK (Varlığa Dayalı Menkul Kıymet) ihracında kullanacakları alacak türleri tüketici kredileri, konut kredileri ve finansal kiralama sözleşmelerinden doğan alacaklar, ihracat karşılığında belgeye dayanan factoring işlemleri, anonim şirketler ve kamu ortaklıklarının müşterilerine yaptıkları taksitli satışlardan doğan senede bağlı alacaklardır. Bankaların VDMK ihraçlarında kullandıkları alacaklar içinde en büyük payı tüketici kredileri oluşturmaktadır.

Otomobil piyasalarındaki ilk bireysel kredi uygulaması Mais Y.K.B. Birliği ile gerçekleştirildi. 1989 Mart ayında başlayan bu uygulama öncesi konuyla ilgili çevrelerde sistemin işlemesine ilişkin bir tereddüt yaşanmıştır. Ancak 2,5 aylık süre içinde 1.000 adedin üzerinde bir taleple karşılaşılması bu konuda ne kadar isabetli davranıldığını kanıtlamıştır. Bugün itabariyle bireysel kredilerdeki en büyük pay otomobil sektöründedir.

Yorum yazın