POOL ANLAŞMALARI

POOL ANLAŞMALARI
Bir branşta veya belirli bir riskte yazılmış olan bütün işler anlaşmaya katılan üye şirketlerce Pool’e devredilir. Anlaşmada yer alan oranlar nispetinde primler ve hasarlar üye şirketler arasında paylaştırılır, Pool tıpkı bir reasürör gibi iş alır ve bunları devreder.
Bu anlaşmalar belirli bir riziko için yapılabileceği gibi, tek bir sigorta dalı veya birden çok sigorta dalı için de yapılabilir.
Pool’e iş devretme yöntemleri oldukça çeşitlidir. İşin tamamı devredilebileceği gibi, bir miktar konservasyon tutulduktan sonra kalanın tamamı veya eksedan yöntemine uygun şekilde de devir yapılabilir. Üyelerin devredilen işlerden retrosesyon yoluyla geriye alacakları paylar ya eşit oranlarda dağıtılır ya da şirketin mali gücüyle orantılı olan değişken oranlarda bu dağılım yapılır.
Burada asıl amaç yeterli sayıda üye arasında karşılıklı iş alışverişinin yapılıyor olmasıdır. Üyelerin Pool sayesinde tek başlarına giremeyecekleri riskli ve büyük işlerle, özelliği olan yeni işleri sigorta edip riski aralarında paylaşarak azaltmış olurlar. Ayrıca küçük paylarda çok büyük rizikoları tanıma ve değerlendirme fırsatı da bulurlar. Almanya’daki en tanınmış Pool’ler bir Reasürans Pool’ü olan Havacılık Pool’ü ve Kczacılık Pool’ü ile bir Koasürans Pool’ü olan Alman Nükleer Reaktör Sigorta Pool’üdür. Bizde ise en tanınmış Pool’ler arasında Yeşil Kart Reasürans Pool’ü, E.C.O. Pool, Türk Reasürans Pool’ü ve F.A.I.R Pool’üdür. Reasürans Pool’ünde üye şirketler sigortayı yapıp Pool’e devreder ve bu işler tekrar üyeler arasında paylaştırılır. Koasürans Pool’ünde İse durum biraz farklıdır. Çünkü sigortalıya her üyenin poliçedeki payı tek tek bildirilir.
Pool Anlaşmaları, bir ülke ya da bir bölge için düzenlenmiş olabilir. Ülke için düzenlenmiş bir Pool, reasürans gereksinimini azaltıp gereksiz döviz çıkışını engelleyebilir. Ayrıca üye şirketler için nispeten daha ucuz reasürans sağlanmış olur. Bölgesel çalışan pool’ler özellikle kumul tehlikesi olan katastrofık olaylara karşı dikkatli olmak zorundadırlar. Çünkü çok büyük sorumluluklar altına girmeleri içten bile değildir. Az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerde ise bu konudaki bilgi ve deneyimin az olması nedeniyle sıkça başvurulan Pool’ler aslında buradaki şirketlerin dünyaya açılmasını ve deneyim kazanmasını bir anlamda kısıtlamış olurlar.

Pool Anlaşmalarının üyeler açısından özellikleri şöyle sıralanabilir.
• Üyeler birbirlerinin işlerine iştirak ederler,
• Sorumluluk üyelerin kapasitelerine göre paylaştırılmış olur,
• Bilinmeyen yeni alanlardaki sigorta faaliyetlerinin olası yüksek masrafları üyeler
arasında paylaştırılır,
• Üyeler arasında aynı fiyat ve şartlar uygulanacağı için bir ölçüde disiplin
sağlanmış olur,
• Devir ve hasar işlemlerinin yürütülmesi ve idari masrafların azaltılması için bir
büro kurulabilir,
• İşlerin istatistiki bilgilerin toplanıp değerlendirilmesiyle alınabilecek önlemler
tespit edilip üyelerin ortak davranması sağlanmış olur.

Pool Anlaşmalarında karşılıklı güven çok önemli bir konudur. Üyeler Pool olmadığı taktirde geri çevirecekleri işleri Pool’e devrederler ise Poorden beklenen fayda sağlanamamış olacak, kâr elde etmek şöyle dursun zarar etmekten kurtulamayacaklardır.
Bir Pool’ün üç temel organı vardır. Birincisi, Üyeler Toplantısı buna Genel Kurul da
denebilir. En üst karar organıdır. Pool’ün ana politikasını saptar, üyelerin hak ve yükümlülüklerini belirler ve Pool’ün diğer organlarım seçer. İkincisi İcra Komitesidir. Genellikle Pool üyesi olan şirketlerin yönetim kurulu üyelerinden oluşturulur. Reasürans şartlarını ve fiyatı belirlemek ve iş yapma yöntemlerini tespit etmek gibi görevleri vardır. Üçüncüsü ise Pool Yönetimi’dir. Rizikoların dağıtımı bu merci tarafından yapılır. Masraflar da üyeler arasında Pool Yönetimi tarafından paylaştırılır.
Pool’e yapılan iş devirleri otomatiktir. Şartlara uyduğu taktirde Pool Yönetimi’nin yapılan devirleri reddetme hakkı yoktur.
Bir Pool’ün sadece birkaç üye şirketten oluşması istenen bir durum değildir. Bunun yerine olabildiğince çok üye olması tercih edilir.

Pool uygulamalarına Türkiye’de de zaman zaman başvurulmuştur. Aşağıda bazı Pool uygulamaların temel özellikleri ve işleyiş prensiplerine kısaca değinilmiştir.
1.4.1 Türkiye Yeşil Kart Reasürans Pool’ü
Türkiye Yeşil Kan Reasürans Pool’ünü anlatmaya geçmeden önce Yeşil Kart Sistemi’nin ne olduğu konusuna kısaca açıklık getirelim;
1953 yılında kurulmuş olan Uluslararası Motorlu Taşıt Mali Sorumluluk Sigortası Sistemi Yeşil Kart adıyla da bilinmekte olup kendi ülkelerinin dışına çıkan sürücülerin başka ülkelerde iken üçüncü şahıslara verdikleri zararları çift taraflı olarak garanti altına alan bir sigorta sistemidir. Bu sistemden yaralanan sürücüler gittikleri ülkede ayrıca Trafik Sigortası yaptırmak zorunda kalmazlar.
Kurulduğu yıldan bu yana 1997 sonu ile 39 ülkede uygulanmaya başlanmış olup Türkiye bu sisteme 1964 yılında üye olmuştur. Sistemin işleyebilmesi için her üye ülkede Ulusal Yeşil Kart Büroları kurulması ve sistem ile ilgili işlerin bu büro aracılığı ile yapılması gerekmektedir. Yerel sigorta şirketleri bu sisteme üye olduklarında Yeşil Kart poliçesi düzenleyebilmektedirier.
Sistemin daha sağlam temellere oturabilmesi ve en önemli işlevi olan hasarların ödenmesini garanti etmesi, ve üye reasürörler arasında birliği sağlaması amacıyla bir reasürans poolü ile desteklenmesi zorunludur. Bu nedenle eş zamanlı olarak kurulan Türkiye Yeşil Kart Reasürans Pool’ünün üyeleri aynı zamanda Yeşil Kart Sigortası’nın da doğal üyesidir. Bu Pool’ün amacı Yeşil Kart Sigorta Sistemini koruyan güçlü bir kapasite yaratmak ve reasürans işlerini tek elden yürütmektir.
Pool ve Bürolar aynı amaca hizmet eden ve birbirini tamamlayan aslında iki ayrı organizasyondurlar. Türkiye’de sigorta şirketlerinin Yeşil Kart poliçesi düzenleyebilmesi için hem Türkiye Motorlu Taşıt Bürosuna hem de Türkiye Yeşil Kart Reasürans Pool’üne üye olmaları zorunludur.
Pool ve Büronun ortak üyelerinden oluşan Genel Kurullarının dışında Büro için Yönetim Kurulu, Pool için Teknik Komite diye adlandırılan yönetim organları vardır. Aslında her organın altında gerçekte sadece Büro vardır. Bütün işler Büro tarafından takip edilir.

Pool’ün üyeleri, yazdıkları Yeşil Kart Poliçelerine ait primlerin tamamını Pool’e devrederler. Bunun karşılığında Pool’den komisyon alırlar. Toplanan primlerden Milli Reasürans Tekel Payı düşüldükten sonra kalanın tamamı üyeler arasında retro yoluyla paylaştırılır. Bu defa üyeler aldıkları primlerden ötürü Pool’e komisyon öderler. Komisyonların oranlan Teknik Komite tarafından tespit edilir. Ayrıca bu komite üye şirketlerin hangi oranlarda iş alacağım da belirler. Bu oran belirlenirken üye şirketlerin bir önceki yıl Pool’e devrettikleri prim miktarı ağırlıklı olarak dikkate alınır.
Yeşil Kart Reasürans Pool’ünün üyelerle olan Borç/Alacak ilişkisine gelince; üyeler Bürodan standart olan boş Yeşil Kartları alırlar. Bunlar Kaza Servisleri veya Acenteler tarafından doldurulur. Aylık olarak bordro dökümleri takip eden ayın sonuna kadar Büroya gönderilir. Büroda bu bordrolara göre aylık hazırladığı dekontlar! üyelerine yollar ve Bakiyesini tahsil eder. Dekont iki bölümden oluşmaktadır. Birinci Bölümde üyelerin Pool’e devrettikleri primler ve hak kazandıkları komisyonlar yer alır. İkinci Bolümde ise Pool’ün üyelerine retro ettiği primler ve bunlara ait hak kazandığı komisyonlar ile üyenin payına düşen hasar miktarları yer alır. Bir dekont örneği EK-3’te İncelemeye sunulmuştur
l Nisan 1997 tarihine kadar TL olarak tutulan işlemler bu tarihten itibaren DM olarak tutulmaya başlanmıştır.
1.4.2 Türk Reasürans Pool’ü
1969 yılından itibaren varlığını sürdürmeye başlayan Türk Reasürans Pool’ü Kot-Par usulüne göre işlemektedir. Pool’ün işlerini yürütme görevi Milli Re.T.A.Ş.’ye verilmiştir. Hayat ve Nükleer Rizikolar dışında kalan işler Pool’e devredilmektedir. Pool’ün amacı, Türkiye’deki sigorta ve reasürans şirketlerinin tek başlarına küçük olan reasürans kabul kapasitelerini birleştirmek ve böylece ülkeye yeni döviz kaynağı sağlamak, dünya reasürans piyasalarıyla ilişkileri geliştirmek, sigorta şirketlerinin reasürans ihtiyaçlarının bir kısmını karşılamak, yurt dışına çıkan dövizin miktarını azaltmaktır.
Pool anlaşma şartlarına göre limitler dahilinde Kot-Par yöntemine göre, kabul edilen bütün işlerden üyelerine pay vermeyi , üyeler de kendilerine verilen hisseyi kabul edeceğini taahüt eder.

Üyeler arasında herhangi bir ayırım yoktur. Milli Re üyelere karşı tek reasürör konumunda olup, Pool’ün işlerini tek başına yürütme yetkisine sahiptir. Anlaşma şartlarına göre üyelere prim ve hasar bordrosu gönderilmeyecek bunun yerine 6 aylık dönemlerde Pool tarafından hazırlanan hesap dökümleri üyelere iletilecektir. Üyeler Pool’den aldıkları paylan konservasyonlarmda tutmak zorundadırlar. Ancak konservasyonlannı koruyacak bir X/L, anlaşması yapmalarında bir sakınca yoktur.

Yorum yazın