BANKALARDA DENETİM ORGANLARI VE İÇ DENETÇİ TÜRLERİ

BANKALARDA DENETİM ORGANLARI VE İÇ DENETÇİ TÜRLERİ
“Türkiye’deki mevzuata göre, bankaların denetim çeşitleri aşağıda gösterilmiştir.
İç Denetim Açısından
– Genel kurulca seçilen denetçiler
– Banka müfettişleri
– Ortakların denetimi
– Genel kurulun denetimi
– Azınlığın denetimi
– Yönetim kurulunun denetimi
– Alacakların denetimi
Dış Denetim Açısından
– Bankalar yeminli murakıpları
– Vergi hukuku denetimi (Hesap uzmanları ve maliye müfettişleri)
– T.C. Merkez Bankası
– Başbakanlık Yüksek Denetleme kurulu ( Kamu bankalarının denetimine yetkili)
– Türkiye Bankalar Birliği
– Sanayi ve Ticaret Bakanlığı müfettişleri
Özel Dış Denetim Açısından
– Yeminli mali müşavirleri
– Öze! denetim firmaları

3.2.1. İç Denetim Açısından
Banka yönetim kurullarınca seçilen denetçiler ile müfettişler tarafından yapılan denetimdir.
İç denetim, yetki, uygulama tarzı ve sonuçlan bakımından dış denetimden çok farklıdır. Denetçiyi tayin eden organ ve denetim tarzı itibariyle üç gruba ayrılabilir:”

3.2.1.1. Denetçiler
“Denetçiler, ortaklar arasından veya ortaklar dışından genel kurul tarafından seçilirler. İç denetimin en yetkili organıdır.
Denetçi, banka faaliyetlerinin kanun, banka ana sözleşmesi ve yönetim kurulu kararlarına uygun olarak yürütülüp yürütülmediğini, dönem sonu finansal tabloların usulüne uygun olarak hazırlanıp hazırlanmadığını denetleyerek sonuçlarını genel kurula sunar.”
“Bankalar kanununa “göre, denetçiler, bankanın faaliyetleri hakkında düzenleyecekleri üç aylık raporlarında, denetim sırasında kusurlu gördükleri yönetici ve memurlar hakkında tespit ye görüşlerini bir ay içinde banka yönetim kuruluna gönderirler.”

3.2.1.2. Müfettişler
“Banka müfettişleri, bankanın genel müdürü veya yönetim kurulu tarafından atanan personeldir.
Müfettişler bir bankanın gerek mevzuata uyumunda, gerekse kaynakların ekonomik ve etkin kullanılmasında hedeflenen amaçlara ulaşılıp ulaşılmadığının saptanmasında vazgeçilmez bir denetim unsurudur.”
“Bankaların müfettiş istihdam etmeleri isteklerine bırakılmamış, Bankalar Kanunu’nda zorunlu kılınmıştır. 4389 sayılı Bankalar Kanunu 9.Madde, 4. fıkrasında “Bankalar, işlemleri nedeniyle karşılaştıkları risklerin izlenmesi ve kontrolünü sağlamak amacıyla faaliyetlerinin kapsamı ve yapısıyla uyumlu, esas ve usulleri Kurumca (Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu) çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek etkin bir iç denetim sistemi ile risk kontrolü ve yönetim sistemi kurmakla yükümlüdürler. Bankaların, işlemlerinin bankacılık ilkelerine ve mevzuatına uygunluğunu denetlemek üzere yeteri kadar müfettiş çalıştırmaları zorunludur” denmektedir.
Bankaların iş yoğunluğunun fazla olması, birçok kanunla ilişkili olması sebebiyle kanundan doğan hatalar yapılabileceği, bankaların esas faaliyet konularının para olmasından dolayı bazı personelin art niyetle hareket edebileceklerini dikkate alarak kanuni zorunluluk olmasa da müfettiş istihdam etmek isteyecekleri tabiidir.”

3.2.1.3 Ortakların Denetimi
Ortakların denetleme hakkı, bankaların anonim şirket olarak kurulmalarından kaynaklanmaktadır. Ortakların denetleme hakkı, ortakların biri veya birkaçı tarafından kullanılabilmektedir. Bu durum Türk Ticaret Kanunu ile düzenlenmiştir. Kanun; gene! kurul tarafından, azınlık tarafından, yönetim kurulu veya alacaklılar tarafından denetleme hakkının nasıl kullanılabileceğine ilişkin hükümler içermektedir.

3.2.2. Dış Denetim Açısından
“Bankalar genellikle kamuya ait fonların oluşturulduğu ve bunların kredi şeklinde, bankaların inisiyatifinde piyasada kullanılmakta olması nedeniyle dış denetim yönünden çok sıkı bir izlemeye tabi tutulurlar. Yapılan denetimin intikal ettirildiği kuruluşlar iç denetimden çok değişik ve yaptırım yönünden daha etkilidir. Dış denetimde muhatap kamu kurumları ve mahkemelerdir. Bu denetimler sonucu ağır para cezası, para cezası, hapis, şube veya bankanın tamamen kapatılması yaptırımları uygulanabilir.”

3.2.3. Dış Denetim Açısından
“Özel dış denetim firmaları ülkemizde henüz oluşma aşamasındadır. TC. Merkez Bankası Kanunu ve Sermaye Piyasası Kanunu çerçevesinde çalışan bu şirketler ile 3568 sayılı yasaya göre çalışan yeminli mali müşavirler tarafından yapılan denetimler, kamu denetimi dışında olduğu için özel olarak tanımlanmaktadır

Yorum yazın