Toz Bulutu Teorisi – Kuramı

Toz Bulutu Teorisi – Kuramı

Dünyanın kökenine ilişkin bu tür açıklama denemelerinden sonra, gökbilimciler başka kuramlar önerdiler. Tüm bu kuramlar başlıca iki ana grupta toplanabilir. Birinci gruba, doğal ya da evrimci olarak tanımlayabileceğimiz kuramlar girer. Bunlara göre gezegenler bir yıldızın çevresinde, onun oluşum süreci içinde, ya da yıldızın doğal yaşamının bir uzantısı olarak ortaya çıkarlar, örneğin Laplace’ın kuramı bu türdendir. İkinci grubu oluşturanlara da felaket kuramları adı verilmiştir. Bunlara göre bir yıldızın çevresinde gezegenler ancak, başka bir yıldızın yaklaşması ya da ona çarpması gibi bir rastlantı, bir felaket sonucunda oluşurlar. Küçük gezegenler kuramı bu türdendir.
Bu iki yaklaşımdan hangisinin doğru olduğu önemli bir sorundur. Eğer doğal kuram doğruy sa o zaman yıldızların çoğunun gezegenleri olduğu sonucuna varırız.
Buna karşılık eğer felaket kuramı doğru ise, o zaman da gezegenimiz ve üzerindeki yaşam, evrenin tarihinde ender rastlanan, olağandışı bir olay sonucunda meydana gelmiş demektir. Yıldızlar birbirlerinden o denli uzaktır ki, iki yıldızın bir rastlantı sonucu karşılaşmaları çok ender görülen bir olaydır. Güneş sisteminin 4.600.000.000 yıllık yaşamında 10.000.000.000 yıldızdan ancak biri böylesi bir olayla gezegen edinmiş olabilir.
Oysa gökbilimciler diğer yıldızların çevresindeki gezegenleri izleyebilmektedirler. Aslında yıldızlar çok uzakta oldukları için gezegenleri teleskopla görmek olanaksızdır. Ancak gezegenler, yıldızların doğal hareketini bozarlar; bu hareket izlenebilmektedir. Bu nedenle doğal kuramlar, felaket kuramlarına oranla daha akla yatkındır. Bugün Laplace’ın kuramının ana hatlarıyla doğru olduğu görüşü güçlenmektedir.
Günümüzde birçok gökbilimci Güneşin ve gezegenlerin hızla dönmekte olan gaz ve toz bulutlarından oluştuğuna inanmaktadırlar. Bu kuramı ilk kez 1940’larda, Alman gökbilimci Cari Von Weizsàcker geliştirmiştir. Daha sonraki yıllarda başka gökbilimcilerin katkısıyla toz bulutu kuramı oluşturulmuştur.
Evrende dev toz ve gaz bulutları bulunmaktadır. Bu kurama göre 5.000.000.000 yıl önce, böyle bir bulutun içindeki çok sayıda toz tanecikleri çekim güçleri nedeniyle merkezde toplanıyorlardı. Kütle bir top gibi yuvarlaştıkça dönmeye başladı. Bu-dönme hareketli kütlenin düzleşerek bir disk biçimini almasına neden oldu. Diskin merkezi, dış kesimlerinden daha yavaş dönüyordu. Bir yandan da yoğunlaşması artıyordu. Bu süreç içinde salınan enerji, kütlenin merkezindeki ısı ve basıncın çok yüksek oranda artmasıyla ter- mo-nükleer tepkimelere dönüştü. Bunun da sonucu olarak, kendi çevresinde oluşan gezegenlerin ışık kaynağı olan Güneşimiz ortaya çıktı. Toz bulutunun plış kesimleri bir kütle oluşturmak üzere yoğunlaşamayacak kadar hızlı dönüyorlardı. Onlar da daha küçük gaz ve toz kütleleri halinde dağıldı. Sürekli dönen bu kütleler, yoğunlaşarak gezegenleri oluşturdular.
Güneş sistemimiz, milyonlarca yıllık oluşumunu sürdürürken, dev gaz ve toz bulutunun başka kesimleri, başka yıldızlar meydana getirmek üzere yoğunlaşmaya başlıyordu.

Yorum yazın