Güneş Tutulması Nasıl Oluşur

Güneş Tutulması Nasıl Olur
Bazen Ay, doğrudan Güneş’in önünden geçerek Dünya’dan görülen Güneş tutulmalarına neden olur. Tarihin ilk çağlarından beri insanlar, Güneş tutulması sırasında gökyüzünün birdenbire kararmasından ve ısının düşmesinden korkmuşlardır. Eski Çinliler, dev bir ejderin Güneş’i yuttuğuna inanırlardı. Bunun için Çinliler, ejderi korkutmak ve Güneş’in geri verilmesini sağlamak amacıyla, sağır edici gürültüler çıkartırlardı. Onlar bu yöntemi her zaman uygularlar ve işe yaradığına da inanırlardı. Ancak bilim adamları, bugün Güneş tutulmasının; Ay’ın gölgesinin Dünya’nın yüzeyine düşüşü nedeniyle olduğunu bilmektedirler.
Dünyanın gölgesi, Ay’ın üstüne düştüğü zaman ise bir Ay tutulması olayı meydana gelir. Ay tutulması Güneş tutulmasından çok daha sık olur. 1967 ile 2000 yılları arasında ABD’den yalnızca iki tam Güneş tutulması izlenebilecektir. Buna karşılık, her yıl en az bir tam Ay tutulması olur, bazen bu sayı üçe kadar çıkabilir.
Tutulmalar iki nedenle olmaktadır: Birincisi, Dünya’dan bakıldığında Güneş de Ay da aynı büyüklükte görülür. İlginç bir durumdur bu. Güneş’in çapının Ay’ınkinden 400 kat daha büyük olmasına karşın, Güneş Dünya’dan 400 kat daha uzaklıktadır. Böylece bunların görünen açısal çapları hemen hemen aynıdır. İkinci olarak, Ay’ın yörüngesi Dünya’nın yörüngesine göre eğiktir ve onu iki noktada keser.
Dünya’nın ve Ay’ın yörüngeleri aynı düzlemde değildir; eğer aynı düzlemde olsalardı her ay birer kez, Güneş ve Ay tutulması olurdu.
Ay’ın yörüngesi, Dünya’nın yörünge düzleminden 5 derece eğiktir. Bu eğiklikten dolayı, Ay’ın yörüngesi, Dünya’nın yörünge düzlemini “düğüm” denen iki noktada keser. Tutulmalar bu düğümlerde oluşur.
Bir Güneş tutulması, yalnızca yeniay zamanı, yani, yeniay bir düğümün yanında oluştuğu zaman görülür. Bu durumda Ay, doğrudan Güneş’in önünden geçer.
Eğer bir tutulma sırasında, Dünya ve Ay, Güneş’in yüzünün bir kısmından geçerse kısmi bir tutulma görürüz.
Bir Ay tutulması hemen hemen bir saat sürer. Çünkü Dünya’nın gölgesi, Ay’ın bize dönük yüzünün tümünü kaplar. Ay tutulması, Dünya’nın her noktasında görülür.
Bir ay tutulması sırasında, Ay ortada kalır ve bakır kırmızısı bir renk alır. Çünkü Dünya’nın atmosferi, içinden geçen Güneş ışığını kırarak dağıttığından gölgenin tam karanlık olmasını önler.
Güneş ışığında yedi renk vardır; kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, çivit rengi ve mor. En çok dağıtılan mavi ışık, en az dağıtılan da kırmızı ışıktır. Kırmızı ışıklar Dünya’nın gri gölgeleriyle karışır ve tutulma sırasında Ay’a yansır.
Dünya’nın, Ay’ın ve Güneş’in çok sayıdaki hareketlerinden dolayı tutulma zamanlarını kesin olarak belirlemek zordur. Bununla birlikte, Avustralyalı gökbilimci Theodor Oppolzer 1880’lerde, bir Tutulmalar Kataloğu hazırlamıştır. Bu katalogda, İ.ö. 1207 ve İ.S. 2162 yılları arasında olmuş ya da olacak olan 8.000 Güneş ve 5.200 Ay tutulmasının listesi bulunmaktadır.

Yorum yazın