Güneş olayları

Güneş olayları
İlk bakışta, her yani eşit parlaklıkta ve göz kamaştırıcı olan Güneş’in ışıklı yüzey’i veya fotosferi gerçekte karışık bir yapı gösterir: bu yüzey, karanlık bir zemin üzerinde birçok parlak noktadan meydana gelen, düzensiz, benekli, karmaşık bir ağ görünüşündedir; pirinç taneleri denen bu parlak noktaların çapı 500 ile 800 km arasında değişir. Kolay gözlemlendiği için en çok göze çarpan olaylardan biri olan tekeler de, sürekli değişen bu tabakada meydana gelir. Lekeler şekil ve büküklük bakımından çok çeşitlidir; fakat her zaman çok karanlık bir veya birçok çekirdeği çevreleyen ve yarı gölge denen, karanlık çekirdeğe doğru uzanan çizgisel yapıdaki daha az karanlık geniş bir bölge görünüşündedir. Bazı lekeler çok düzenlidir, yarı gölge düzgün bir şekilde çekirdeği kuşatır; kararsız olan diğer lekeler ise parçalanmış veya gruplaşmış olarak bulunur. Genellikle büyük burgaçlar şeklinde olan lekelerde, bazen birkaç saat içinde çok büyük değişiklikler meydana gelir. Boyutlarına gelince, bazı leke grupları pek büyük olabilir (200 000 km2, bazen daha da büyük).’
Güneş lekeleri uzun süreli olaylar değildir: bunların süreleri birkaç saat veya en fazla birkaç haftadır. Leke grupları, konumlarını yavaşça değiştirir ve 5° ile 35° enlemleri (K. ve G.) arasında 10° ile 15° arasında bir maksimumla görülür. Lekeler bazen 40° civarında veya biraz daha yukarıda da görülür, fakat kutuplar civarında asla leke görülmez. Lekelerle birlikte, daha geniş ve dallanmış, çok parlak bir bölge olan fdküller de gözlemlenir. Bu olay leke düzeyinden daha
yukarıda meydana gelir. Gerçekte Güneş, fotosferle sınırlanmamış, üst üste yığılmış tabakalardan meydana gelmiştir (en dıştaki tabakalar büyük bir atmosfer gibi görülür). Fotosferin hemen üzerinde, kırmızı renkli, bazen olağanüstü hızlarda, acayip ve büyük patlamalarla binlerce kilometreye püsküren fışkırmaların merkezi olan, kromosfer yükselir. Bu olaylar, son yıllara kadar ancak tam tutulmalar sırasında (Ay, fotosferin göz kamaştırıcı yüzünü örttüğü zaman) seyredilebiliyordu. Bugün, fotografit kayıtlar yapan güneş tayfçekerleriyle bu olaylar her an gözlenebilir. Bu âlet yardımıyle gazları ve buharları (özellikle kalsiyum ve hidrojen) ayırarak, art arda gelen tabakaları ayrı ayrı incelemek mümkündür.
Güneş çevresinde binlerce kilometreye kadar uzanan, Güneş’in bilinen son atmosfer tabakası da taç tabakasını meydana getirir; bu tabaka da, bugün, koronograf yardımıyle İncelenmektedir. Parlak bir hâle olarak görülen tacın şekli, parlaklığı ve büyüklüğü zamanla değişir.

Yorum yazın