Gemini Projesi – Gemini Uzay Aracı

Gemini Projesi – Gemini Uzay Aracı

Gemini adından da anlaşıldığı gibi iki astronot için tasarlanmıştı. Yapısı nedeniyle-ilk bakışta Mercury’i andırsa da bu yepyeni bir uzay gemisiydi. Vostok gibi insanlı kapsül ve ek servis bölümünden oluşuyordu. İlk bölüm Mercury gibi kesik koni biçimindeydi. Ancak emniyet roket kulesi bulunmuyordu, onun yerine iki astronotun fırlatma koltukları vardı. Kapsülün atmosfer yapısı Mercury’-ninkinin aynısıydı (santimetre karede 0.36 kg. basınçlı oksijen).

Kapsülün ön tarafı başka bir uzay gemisinin yanaşabileceği şekilde tasarlanmış bir silindirdi. Geri dönüş paraşütü ve kapsülün yön kontrol roketleri de buradaydı. Dört tane katı yakıtlı hız kesici roketi, Mercury’deki gibi ısı yalıtkana ekliydi. Kapsül 3,35 metre uzunluğunda, 2.3 metre çapındaydı.

Ek bölümde Vostok’daki gibi insanlı kapsülde gerekli olmayan tüm malzeme bulunuyordu elektrik üretmek için gerekli yakıt pilleri, içme suyu, oksijen tankları, sekiz tane yön kontrol roketi, yörünge manevra düzenekleri, roketler için yakıt tankları, sıvı piller için reaksiyon tankları. Deneyler için de yer bulunuyordu. Bu bölme 2.25 metre boyunda, tabandan 3.05 metre çapındaydı.

Gemini on beş günlük yörünge uçuşlarına göre tasarlandığı için ağırlığı da ona göre değişiyordu. Gemini 12,3763 kg. ağırlığındaydı. Bu ağırlık Mercury için kullanılmış olan Atlas füzesinin yörünge kapasitesini aştığı için, Amerikalılar Gemini’yi ateşlemek için güçlü Titan IIICBM füzesini kullandılar.

Mart 1965 ve Kasım 1966 tarihleri arasında on tane Gemini uzay taşıtı dünya çevresine yollandı, (insanlı uçuşlar başlamadan önce iki insansız gemi ateşlendi.) Gemini’lerin hedefleri uzun uçuşlar için deney kazanmak, yörünge manevralarını, buluşma ve kenetlenme tekniklerini geliştirmek, taşıtdışı çalışmalar için astronotları eğitmekti.

tik insanlı uçuş, 23 Mart 1965 tarihinde, Gemini 3 Ue yapıldı. Uzay gemisinde Virgil I. Grissom’un yanı sıra Amerikan ordusunu haşan Yarbayı John W. Young bulunuyordu. SSCB ve ABD tarafından benimsenen tedbirli yaklaşım uyarınca uçuşları sadece 4 saat 53 dakika sürdü. Amaç uzay gemisini ve insanın onu kullanma yeteneğini denemek, üç bilimsel deney gerçekleştirmek ve dünyanın fotoğraflarını çekmekti.

3 Haziran’da Gemini 4, Amerikan Ordusu’ndan Yüzbaşı James A.Mac Divit ve Yüzbaşı Edward H. White ile ateşlendi. 97 saat 56 dakika süren bu uçuşla, Amerikalılar bir kez daha Sovyetler’e yetiştiler. White uzay gemisinden çıkarak dışarda 21 dakika kaldı. Sıkıştırılmış gazla işleyen portatif roket-tabancasıyla uzayda hareket etme denemeleri yaptı. Gemini’-ye geri dönmesi emredildiğinde radyodan “Hayatımın en acı anı” dediği duyuldu. Ekip birçok bilimsel ve mühendislik deneyleri yaptı ve mete-orolog ve jeologları ilgilendiren pek çok fotoğraf çekti. Astronotlar kaslarını çalıştırmak için esnek bir bantla egzersiz yaptılar. 62. turda. Gemi-ni’nin kompüteri bozulduğunda Mercury tipi bir yuvarlanmayla atmosfere girdiler. Hedeften 80 km. uzağa sağsalim indiler.

Gemini 5,21 Ağustos’ta yörüngeye sokuldu. Ekip iki uzay yolculuğu birden yapmış olan L.Gordon Cooper ve Teğmen Charles “Pete” Cond-rad’dan oluşuyordu. Görevleri, uzay gemisinin ve ekibin 8 gün boyunca çalışma kapasitesini ortaya koymak ve bu süre içinde ağırlıksız olmanın psikolojik etkilerini ölçmekti. Aynca buluşma rotasını ve seyir sistemini bir sistem randevu kutusuyla değerlendireceklerdi. Aynı zamanda bilimsel ve mühendislikle ilgili deneyler yapacaklardı.

Değerlendirme kutusu, küçük, pille çalışan 30 kg. ağırlığında bir bölmeydi. Küçük bir radar vericisi, sinyali ve yanıp sönen ışığı vardı. Servis bölümündeki kılıfından dışarı sürülecek şekilde tasarlanmıştı ve buluşma tekniğini deneyecek olan Gemini astronottan için hedef olarak kullanılacaktı. Gemini 5, aynı zamanda elektrik sağlamak için sıvı piller kullanan ilk uzay gemisiydi. Ne yazık ki sıvı pillerdeki bir arıza yüzünden kutuyla planlanan manevralar yapılamadı ve kutu uzayda kayboldu. Aşağıdaki mühendisler bir çözüm bulana kadar, bu sorun uçuşu kısa kesme tehlikesi yarattı. Astronotlar, gerekli birçok deneyi sürdürdüler, bu arada uzayda insanın görüş yeteneğini test ettiler. Sonuç olarak astronotlar, Minuteman füzelerinin ateşlenmesi ve New Mexico’daki Holloman ve Hava Kuvvetleri Üssü’ndeki bir roket yakıtlı kızağın dumanını gördüklerini bildirdiler. Gemini 120 tur sonra uçuşunu tamamladı.

AGENA KENETLENMESİ

Gemini 6’nın ilk uçuş planı, özel olarak düzenlenmiş ve insanlı gemiden 90 dakika önce bir Atlas taşıtı tarafından yörüngeye sokulacak olan AGENA ile buluşmasına ve kenetlenmesine dayanıyordu. Atlas 25 Ekim’-de fırlatıldı, ancak Agena’nın motorları ateş alıp yörüngeye giremedi. O sırada başka Agena olmadığından Gemini 6’nın fırlatılması iptal edildi.

Bu sırada NASA Gemini programının esnekliğini ortaya koydu. Daha sonra gönderilmesi düşünülen Gemini 7, neden Gemini 6’ya hedef olmasındı İki uzay gemisi kenetlenemezdi, fakat dört astronot yörüngesel faaliyetlerin en kritik bölümü olan buluşma kısmını gerçekleştirebilirlerdi. Böylece 4 Aralık’ta Gemini 7, Amerikan Hava Kuvvetleri’nden Binbaşı Frank Borman ve Amerikan Or-dusu’ndan Yarbay James A. Lovell ile Gemini 6’ya hedef olmak üzere 14 günlüğüne uzaya gönderildi.

Gemini 6, 12 Aralık’ta yola çıkmak üzere tekrar programlanmıştı, ancak bu sefer iniş yastığında bir arıza yüzünden uçuş ertelendi. Üç gün sonra, Waltier Schirra ve Thomas P. Stafford uzayda buluşma için Gemini 6 ile yola çıktılar.

Arkadaşlarını beklerken Gemini 7’nin astronotları birçok tıbbî deney yaptılar. Uzaydaki iki haftaları boyunca yaşamı mümkün olduğunda kolaylaştırmak için Borman ve Lovell’e özel hafif uzay giysileri hazırlanmıştı. Uzay gemisinden dışarı çıkmayacaklarına göre ağır Gemini giysilerine ihtiyaçları olmayacaktı. Giysileri sadece 7.3 kg. ağırlığındaydı. Yörüngeye girdiğinde Gemini 6, Gemini 7’den 1,992 km. gerideydi. Fakat 3 saat 15 dakika sonra uzay gemisi Gemini 7’den aralarında 434 km.

olduğunu belirten bir sinyal aldı. 100 km mesafede Schirra, Sirius yıldızı sandığı şeyin Gemini 7 olduğunu görecekti. 7 saat 15 dakikada iki gemi buluşmuş aralarında sadece 40 metre uzaklık kalmıştı. Çeşitli turlar boyunca iki uzay gemisi uzaklaşıp yakınlaşmayı denediler, bazen 30 cm’ye kadar yaklaştılar.

Ertesi gün, uzayda 25 saat 51 dakika geçmişti, Gemini 6’nın astronotları tüm amaçlara ulaşıldığı için görevlerini bitirdiler.Gemini 7’nin sıvı pillerinden biri düzensizlik gösterdiği için yer kontrolünün tüm dikkatini ona vermesi gerekiyordu. Dönüşte ilk düzenli geri dönüşü gerçekleştirerek belirlenen hedefin sadece 13 km. ilersine indiler.

Gemini 7’nin daha üç günü vardı. Astronotlar iyice yorgun düşmüşlerdi, özellikle Gemini 6 ile buluşmanın ve birlikte hareket etmenin getirdiği heyecan onları bitkin bir hale getirmişti. Güç toplamak için sakin bir şekilde yollarına devam ettiler ve sık sık yanlarında getirdikleri romanları okudular. 18 Aralık’ta hedeflerinin 11,8 km. ilerisine indikleri zaman uzayda 330 saat 35 dakika geçirmişler ve 206 dünya turu yapmışlardı.

Gemini 8, 16 Mart 1966’da ateşlendi. Bu uçuş neredeyse Amerika’nın uzaydaki ilk faciasına yol açıyordu. Bir sivil olan Neil A. Armstrong ve Hava Kuvvetleri’nden yüzbaşı David R. Scott, 101 dakika önce bir Atlas D tarafından fırlatılan Afgena ile buluşacaktı ve kenetleneceklerdi. Gemini 8 üç günlük bir uçuş yapacaktı. Normal bir şekilde yola çıktı. Dünya yörüngesindeki dördüncü turunda Agena çıkageldi. Kenetlenme sırasında her şey yolunda gitti. Scott yön kontrol göstergesini işaret ederek “Neil, yan yatıyoruz!’’ dedi. Kenetlenmiş olan uzay gemileri hızla yuvarlanmaya başlamışlardı. Astronotlar sorunun Agena’dan kaynaklandığını düşündüler. Armstrong gemiyi kısa bir süre için dengeye getirdi fakat yuvarlanma hemen tekrar başladı. Gemini’yi Agena’dan ayırdılar fakat Gemini daha hızlı yuvarlanmaya başladı. Elle kumanda araçları bozuldu. Astronotlar yapabilecekleri her şeyi denerlerken yer kontrol, sorunu inceledi. Nihayet elle kumandalar çalıştı ve astronotlar yuvarlanmayı durdura-bildiler. Gene de 7. turunda Gemini’yi geri döndürme karan alınmıştı. Geri dönüş olaysız geçti, uçuş 10 saat 41 dakika sonra sona erdi. Daha sonraki araştırmalar yön kontrol roketlerinden birinin ateşkes emrine uymadığım ortaya çıkardı.

3 Haziran’da Thomas P.Stafford ve Amerikan ordusundan Teğmen Eugene A. Ceman ile Gemini 9 fırlatıldı. Planlara göre 17 Mayıs’ta fırlatılan Agena ile buluşacak ve kenetlenecekti. Ancak Agena kayboldu. Planlara göre Ceman aym zamanda ek bölümde taşman bir manevra ünitesini denemek üzere uzayda yürüyecekti. 1 Haziran’da yedek bir kenetlenme aracı fırlatıldı ve üçüncü yörünge turunda Gemini 9’u bekledi. Fakat yaklaştıklarında Stafford ve Cernan bir metal atkının, kenetlenme mekanizmasının burun örtüsünü kaldırmadığını hayretle gördüler. Bu durumda kenetlenmelerine imkân yoktu. Gene de Apollo projesinde gerekecek olan da dahil olmak üzere kenetlenme manevralarının benzerlerini yapmaya başladılar. 4 Haziran’da Cernan Uzay gemisinden çıktı. Programa göre bir ipe bağlı olarak pek çok yorucu manevra yapacak, daha sonra ek bölüme geçip, oradaki manevra ünitesine yerleşerek, uzay gemisinden ayıracak ve test edecekti. Ünitedeki ağır bir kol açılmadı, kıpırdatmak için uğraşırken o kadar yoruldu ki Gemini’ye geri dönmesi emredildi ve deneyden vazgeçildi. Dışarda planlandığı gibi 167 dakika değil 128 dakika kalabildi. Görevin geri kalan kısmı, bilimsel ve mühendislikle ilgili deneyler yaparak geçti. Uzay gemisi 45. turunda dünyaya döndü ve uzayda 72 saat 21 dakika geçirerek hedefinden 0.7 km. ileriye indi.

Gemini 10’un karmaşık bir amacı vardı. Yörüngedeki iki aracı durdurmak 18 Temmuz’da Amerikan ordusundan John W.Young ve Yüzbaşı Michael Collins ile ateşlenen uzay gemisi talihsiz Gemini 8 uçuşundan beri yörüngede olan Agena ile buluşmak üzere yola çıktı. Gemini 10’dan hemen önce yeni bir tane ateşlendi. Plana göre Gemini, Agenası ile kenetlenecek, onun motorunu ateşleyecek, Agena 8 ile randevu için yola çıkacaktı. Agena’nın eklenmesi ile tehlike artıyordu. Ancak Gemini programı sona ermek üzere olduğundan bu risk göze alınmak zorundaydı. Ayrıca Collins Agena 8’den örnekler alacak ve başka işler gerçekleştirecekti.

DİĞER BAŞARILAR

Agena ile buluşmak ve kenetlenmek altı saat sürdü, motorları 80 saniye boyunca mükemmel bir şekilde ateşlendi ve Gemini 10’u 763 km. ileriye gönderdi. Agena’nın motorunda yeni bir patlama Gemini’nin dünyadan uzaklığının 382 km.’ye indirdi. Son bir itmeyle yörünge Agena 8’den sadece 18 km. aşağıya 377.6 km. yüksekliğe düştü. Son tutuşmadan önce Collins uzay gemisinin açık kapağında ayağa kalktı fakat dışarı çıkmadı. Gemini yörüngesinin karanlık kısmın-daydı. Collins ultraviole yıldız yayılımının fotoğraflarını çekiyordu.

39 saat yapışık kaldıktan sonra ekip Agena’dan uzaklaştı ve Collins uzayda yürümek üzere hazırlanmaya başladı. Agena 8’i, ilk kez 37 kilometre uzaktayken gördüler ve ona doğru hareket etmeye başladılar, iki saat sonra 3 m. üzerinde dolaşmaya başladılar. Collins uzay gemisinden ayrılarak elde taşınan manevra tabancasının güdüm kanalını uzay gemisinin ek kısmındaki hidrojen kaynağına taktı. Onu kullanarak Collins Agena’ya gitti. Oradan bir mikrometeor deneyi aldı ve Gemini’ye getirdi. Ekip bilimsel ve mühendislik deneylerini 21 Temmuz’da atmosfere girinceye kadar sürdürdü ve uzayda 70 saat 46 dakika geçirerek 21 Temmuz’da hedefin 8 km. ilerisine indi.

12 Eylül’de Gemini 11’ “Pete Conrad ve Amerikan Ordusu’ndan Yarbay Richard F.Gordon’la birlikte ateşlendi. Bu uçuşun temel amacı yakında başlayacak olan Apollo projesinde gerekli bir tekniği ortaya koymaktı.

Daha önceki Gemini görevlerinde olduğu gibi, birbuçuk saat önce bir Agena yörüngeye sokuldu. Bu sefer buluşma birinci yörüngede gerçekleşecekti! Ve fırlatıldıktan 94 dakika sonra gerçekleştirildi. Gordon’un uzun bir yürüyüş yapması gerekiyordu, fakat Cerran ve Collins gibi güçlüklerle karşılaşarak faaliyetlerini kısa kesti. Ancak temel amacını gerçekleş-tirebildi. Gemini ile Agena arasına 33.3 m.’lik bağ yerleştirdi. Bu işlemin amacı yörüngedeki uzay gemisinin yer çekimi derecesi kullanılarak durdurulabileceğini ispatlamaktı. Bu bağ ayrıca aynı hızda ilerlemelere ve ortak çekim noktalarının çevresinde iki gemiyi döndürerek sunî yerçekimi yaratmaya yarıyordu. Çekim azaltma deneyi gerçekleşmedi, fakat dönerek aynı hızda kalma bir noktaya kadar gerçekleşti. 26. yörüngede Conrad yörüngeyi 1.368 km.’ye çıkarmak için Agena’nın motorunu ateşledi. O yükseklikten şöyle diyordu: “Burası epey yüksek ve size söylüyorum, dünya yuvarlak” iki tur sonra Agena ateşlendi ve yükseklik 259 km.’ye düşürüldü. Uçuşun geri kalan kısmında bilimsel ve mühendislik deneyleri yapıldı ve dünyanın ve yıldızların fotoğrafları çekildi. 44’üncü turda uzayda 71 saat 17 dakika geçiren Gemini atmosfere girerek hedefin 2.4 km. ilerisine indi.

Son Gemini uçuşu 11 Kasım’da, içinde James LoveD ve Binbaşı Edwin G.AIdrin olan Gemini 12’nin ateşlenmesiyle başladı. Gene önce bir Agena yörüngeye sokuldu. Cernon, Collins, Gordon’un deneylerine dayanarak Aldrin uzayda çalışmaya daha iyi hazırlanmıştı. Kendisini Agena’ya ya da Gemini’ye bağlayabilecek bir çift vücut bağı vardı. Çeşitli uzay araçları ile çalışırken emniyet içinde olması için ek bölümde oluşturulan çalışma sahasına ayak kemerleri yerleştirilmişti. Uzay gemisinin ön tarafında benzer çalışmalar yaparken vücut bağlarını kullanıyordu. Gemini’nin dışında 2 saat 29 dakika kalmasına rağmen, Aldrin daha önceki astronotlar gibi yorgunluk hissetmedi. Geri dönüş sorunsuz bir şekilde sona erdi. Hedefin 2.4 km. ilerisine indiler. Uzayda 94 saat 34 dakika kaldılar. 1966 yılı Gemini’nin zaferiyle kapanırken, 1967 Apollo’nun trajedisiyle başladı.

Yorum yazın