Ay’ın Oluşumu

Ay’ın Oluşumu

Ay nasıl oluşmuştur diye sorduğumuz zaman; hemen her gökbilimci bunu “güzel bir soru” olarak niteler. Çünkü gökbilimciler de Ay’ın nasıl oluştuğunu bilmezler. Başka bir deyişle, şu üç varsayımdan hangisinin daha geçerli olduğuna karar verebilmek için yeterli kanıtları yoktur:
1) Dünya ve Ay, milyonlarca yıl önce parçalanan dev bir kitleden kopmuşlardır. En büyük iki parça Dünya ile Mars’ı oluşturdu;daha küçük bir parça ise, Dünya’nın yörüngesine girerek Ay’ı meydana getirdi. Bu görüş başlangıçtaki kitlenin sıcak olduğunu varsaymaktadır. Dolayısıyla hem Dünya, hem de Ay önceleri sıcaktı; ama her ikisi de oluştukları günden beri soğumaya devam etmektedirler. Buna bağlı bir varsayım da; Ay’ın bir zamanlar Dünya’nın parçası olduğu ve şu anda Pasifik Okyanusu’nun bulunduğu yerdeki çöküntünün Ay Dünya’dan koptuğunda ardında bıraktığı boşluk olduğudur.
2) Dünya ve Ay milyarlarca yıl önce Güneş’in çevresindeki soğuk gaz, toz ve diğer maddelerin bileşiminden oluşmuştur. Bu görüşe göre, Ay ile Dünya’nın oluşumu aynı zamanda gerçekleşmiştir ve bunun için de ikisi aynı yaştadır. Bu görüşe göre, ortaya çıktıklarında Ay da, Dünya da soğuktu.
3) Ay, Güneş sisteminde ufak bir uydu olarak ayrı bir yerde oluştu. Daha sonra Dünya’nın yakınlarından geçerken onun yerçekimi alanına girdi. Bu görüşe göre, Dünya ve Ay’ın yaşları değişiktir ve Ay’ın Dünya’dan daha yaşlı olması olasılığı büyüktür.
Birinci varsayımı savunanlar, Apollo 11’in getirdiği kayaların ilk analizinde yenik düştüler, jeologlar, Ay kayasının ilk örneğinin kimyasal bileşiminin “bilinen dünyasal kayalara” benzemediğini gördüler.
İkinci ve üçüncü varsayımlara gelince, hâlâ savunulur olmalarına karşın, Apollo astronotlarınca Ay’da yapılan deneylerin sonuçlarının ve kayaların tüm özelliklerinin açıklanması için yetersiz kalmaktadır. Ay birkaç erime ve soğuma evresinden geçmiş olabilir; bundan dolayı varsayımların her üçünün de yeniden gözden geçirilmesi gereklidir.
Ancak, bir şey çok kesindir: Ay inanılmaz derecede yaşlıdır. Apollo 12’nin getirdiği kayalardan birinin, radyoaktif deneyler sonucu 4,6 milyar yaşında olduğu saptandı. Bu sonuç, Ay kayalarının 500 milyon yaşında olduğunu sanan gökbilimcileri çok şaşırttı.

Yorum yazın