Aydaki Elementler

Aydaki Elementler

Aya ilk gidenler, daha önce görülmemiş yapıda kaya örnekleri ile döndüler. Ancak yeni elementler bulamadılar. Bu da ayın, dünyanın ve evrenin aynı element yapısından oluştuğunu kanıtlıyordu.
Dünyanın dışındaki elementler üstüne ilk bilgileri verenler uzay adamları değildir. Uzay bilimcileri evreni, yıldız ve yıldız kümelerinden gelen ışık ışınlarının spektrumunu (dalga boyunu) inceleyerek % 90’ının hidrojen (atom no1), % 9′- unun helyum (atom no 2) dan oluştuğunu saptamışlardır. Dünyamızda bulunan tüm öteki elementlerin toplamı evrenin % 1 ‘ini oluşturmaktadır.
Bu %1 ‘in içinde demir, sodyum, kalsiyum ve az bulunan skandiyum gibi elementler ile dünyada bulunmayan teknetyumun da olduğu saptanmıştır. Bu elementler, güneş ve öteki yıldızlardan gelen ışığın spektroskopi yolu ile (ışığı oluşturan farklı dalga boylarındaki ışınların birbirinden ayrılarak incelenmesi yöntemi) belirlenebilir. Dünyada ya da dünyanın dışında bulunan her element, bu yöntem ile incelendiğinde belirli bir dalga boyu olan, renkli bir ışık örneği elde edilir. Bu örnekler, bu elementleri tanımlamada parmak izi görevi görür.
Uzaydaki elementler üstüne bir başka bilgi kaynağı da göktaşlarıdır. Göktaşları, dünyada tanıdığımız elementlerden oluşmuştur. Ancak bazı ayrılıkları vardır. Az oranda nikelle karışmış demir içeren göktaşları, büyük bir kristal biçimindedir. Demir dünyada bu biçimde kristalleşmez.
Kaya görünümündeki göktaşları, dünyadaki volkanik kayalara benzer. Ancak, bunlar daha az silisyum ve oksijen, daha çok demir, kobalt ve başka metal zerreciklerini içerir. Göktaşlarının üçüncü bir türü olan “pallasit”, öteki iki tür arasında bir özellik gösterir. Dünyada görülmeyen bir taş ve demir karışımından oluşmuştur.
Aydan getirilen kayalar, ay yüzeyinden alınmış küçük örneklerdir. Ancak, bu taşlar dünyada çok rastlanan bazı elementlerin ayda ender bulunabileceğini, dünyada ender olan bazılarının da ayda çok bulunabileceğini gösteren yeterli birer kanıttır. Dünyada olduğu gibi ayda da oksijenin ve silisyumun en çok rastlanan elementlerden olduğu görülmüştür, ilk incelemelere göre ayda, dünyaya oranla daha fazla uranyum ve titan,daha az potasyum ve sodyum bulunduğu saptanmıştır. Oksijene birçok mineralde kesinlikte rastlanamamış, ancak doğal cam dünyadakinden daha yüksek oranda bulunmuştur. Dünyada az bulunan soy gazlar, ayda oldukça çok ve kayalar arasına sıkışmış küçük baloncuklar halinde bulunmaktadır.
Karbon bileşikleri, yaşam için yeryüzündeki şekilleri ile gereklidir. Ayda çok az oranda karbon bileşikleri saptanmıştır. Bilim adamları dünyada olan hali ile ya da daha basit biçimde bir yaşamın ayda var olduğunu gösteren hiçbir bileşik bulamamışlardır.
Uzay araştırmaları, bilim adamlarına elementlerin yeni kullanış biçimlerine ilişkin araştırma alanları açmaktadır. Elementlerin incelenmesi yüzyıllardan beri süregelmektedir. Ancak, her zaman öğrenecek yeni bir şeyler olacaktır.

Yorum yazın