Ay Takvimleri Nelerdir

Ay Takvimleri Nelerdir

Bir yeniaydan, ikinci yeniaya kadarki tam bir dolanım, yaklaşım olarak 29,5 gün alır, daha doğrusu 29 gün, 12 saat;, 44 dakika, 2,8 saniye. Bu dolanım süresince geçen zamana “bir ay” denir.
Ay sözcüğü, Ay’dan gelir. Gökbilimde çeşitli aylar vardır, ama bunlardan yalnızca iki tanesi önemlidir. Birincisi yukarıda belirtildiği gibi, bir yeniaydan ötekine geçişteki 29,5 günlük dönemdir. Buna Latince “synodus” sözcüğünden esinlenerek “sinodl “ay” (gök ayı) denir. Synodus sözcüğünün kökeni de Yunanca “sun” (beraber) ve “hodos” (yol, yön) sözcükleridir.
İkinci Ay çeşidi ise 27,5 gün çekmektedir, tam olarak 27 gün, 7 saat, 43 dakika, 11,5 saniye. Bu, Ay’ın Dünya çevresindeki dolanımı tamamlaması için geçen zamandır. Bu aya “yıldız grubu” anlamına gelen Latince”siderius” sözcüğünden türetilen “sideral ay” (yıldız ayı) denir. (Gökyüzü cisimlerinin yerleri genellikle yıldızlara göre tayin edilir). v
Ay, kendi yörüngesinde hareket ederken, Dünya da kendi yörüngesinde hareket eder… 8 nolu şekilde görüldüğü gibi, yeniay, Güneşle Dünya arasındadır; Dünya ve Ay, gösterilen yönde dönmektedir. 27 1 /3 gün sonra — bir yıldız ayı— Ay, Dünya çevresindeki dolanımını tamamladığı halde, Dünya kendi yörüngesinde dönmeye devam etmektedir. Bu nedenle de Ay 27 1 /3 günün sonunda, Dünya ile Güneş arasında değildir. Ay, yeniay yeniden oluşmadan önce en fazla iki gün daha – toplam olarak 29 1 /2, ya da bir gök ayı kadar — dönecektir.
Gökbilimciler , gök ayına genellikle Ay ayı derler. Nisan 1970’de New York kentindeki Hayden Planetarium’da görevli Kenneth Franklin,astronotlar için Ay ayına – ya da gök ayına – göre düzenlenmiş yeni bir ay kol saati yaptığını açıklamıştır.
Günümüzde bir yılın aylarını, günlerini ve önemli günlerini belirten çizelge olarak bilinen takvim eski çağlarda Kaide, İbrani, Mısır, Yunan, Roma, Kopt, Çin, İsrail, Hindu, Madagaskar, Kamboç, Laos ve Vietnam uygarlıklarında daha çok karışık bir biçimde hazırlanıyordu.
Çeşitli takvim sistemleri ölçü olarak alınan çeşitli astronomik olaylara bağlıdır. Bu nedenle de takvimler; “Güneş takvimi”, “Ay takvimi”, “Ay-gün takvimi” ve “Kararsız takvim” olarak dörde ayrılıyor.


GREGORYEN TAKVİMİ

Bugün en yaygın biçimde uygulanan “gregoryen” takvimi, 365.2425 günlük yörüngesel yılın yaklaşık değeri üstüne kuruluyor. Buna göre de bu takvimde ancak 10 bin yılda üç günlük bir yanlış payı var. Bu takvimde ilke olarak yıl 365 gün kabul ediliyor. Bununla birlikte dört yılda
bir, yıla bir gün ekleniyor, o yıl Şubat 29 gün oluyor ve “artık yıl” adını alıyor.
Gregoryen takvim, Papa 13’üncü Gregorius tarafından 1582 yılında Jülyen takvimi sistemine göre düzenlenerek aynı yıl Fransa’da kabul edilmiştir.

iSLAM TAKVİMLERİ
İslam ülkelerinde Hicret’in, 17’nci yılından itibaren “Hicri — Kameri” takvim kullanılmaya başlanmıştır. Başlangıç yılı olarak Hicret yılının kabul edildiği bu takvim, kameri aylara yani, ay aylarına göre düzenlenmiştir. Buna göre, tüm İslam aleminde 1980 yılı,Hicri takvimin onbeşinci yüzyılının başlangıcı olarak büyük toplantılarla kutlanmıştır.
Hicri takvime göre bir yıl, 354 ya da 355 günlük bir ay yılıdır. On iki kavuşum ayı, sırasıyla 30 ya da 29 gün çeker. Yalnız “Zilhicce” artık yıllarda 31 gün çeker. Bu takvimde yeniayın göründüğü günün ertesi gün ayın başlangıç günü olarak kabul edilir. Hicri yılın ilk günü 1 “Muharrem”de başlar. Hicri yada “Arabi” aylar şunlardır:
Muharrem, Safer, Rebiulevvel, Rebiulahir, Cemaziyelevvel, Cemaziyelhâhir, Recep, Şaban, Ramazan, Şevval, Zilkade, Zilhicce.
Abbasiler devrinden başlayarak çeşitli İslâm devletlerinde güneş yılı esasına dayalı takvimler de kullanılmıştır; Melikşah döneminde Büyük Selçuklu Devleti’nde “Celâli takvimi” düzenlenmiştir. Harizm’de Ekber Şah döneminde ve Hindistan’da yine güneş ayına dayalı takvimler kullanılmıştır. Gazan Han döneminde ise “Celâli takvimi”nde yapılan bazı değişikliklerle “ilhan takvimi” oluşturuldu.
Türkler İslamlığı kabul etmeden önce güneş yılı esasına dayalı 12 yılda ya da 60 yılda bir devir yapan ve yılları sayıyla değil, hayvan adlarıyla belirleyen ulusal bir takvim kullanmışlardır. Bu takvim 12 yıllık sürekli dönüşü göstererek her yıl belirli bir hayvanın adını taşırdı. Bu takvim, Türk — İslam kaynaklarında “Tarih—i Türki”, “Tarih-i Uygur”, “Türkler yılı”, “Tarih-i Türkistan”, “Tarih—i Hıta” gibi adlarla anıldı. Bu takvimde yılları gösteren hayvanlar sırasıyla, “Sıçan”, “Sığır”, “Tavşan”, “Ejder”, “Yılan”, “At”, “Koyun”, “Maymun”, “Tavuk”, “Köpek” ve “Domuz”dur.

1981 TAVUK YILI
Günümüzden 3 bin yıl öncesine varan astrolojik bilgilere dayalı olarak hazırlanan takvime göre, 1981 “Tavuk Yılı” oluyor.
İslamiyetin kabulünden sonra Türkler, Hicri— Kameri Takvimi kullandılar. Osmanlılar’da I. Mahmut döneminden sonra Hicri takvimin yanı sıra, mali işlerde, Hicri takviminden kaynaklanan ancak güneş yılı esasına dayalı ve mart ayını yılın ilk ayı kabul eden “Rumi Takvim” kullanılmaya başlandı. 1917’de ise “Takvim—i Garbi” denilen Gregoryen Takvimi yürürlüğe girdi.
Türkiye Cumhuriyeti’nde tek resmi takvim olarak Gregoryen esasına uygun, Miladi Takvim kabul edildi ve 1 Ocak 1926’dan itibaren de kullanılmaya başlandı.
Ülkemizde Miladi olarak bilinen (Gregoryen) takvimin kullanımına geçildikten sonra bazı Rumi yılların Miladi takvimde hangi yıla rastladığını bulmak gerekmiştir. Bunu hesaplamak için Rumi yıla, sadece 584 sayısını eklemek yeterlidir. Örneğin, 1327 Rumi yılının Miladi takvimine göre hangi yıla geldiğini şöyle bulabiliriz.
1327+584 – 1911
Aynı biçimde herhangi bir Miladi yılın hangi Rumi yıla rastladığını anlamak için de Miladi yıldan 584 sayısını çıkartmak yeterlidir.

Yorum yazın