Atmosferik Tabakalar

Atmosferik Tabakalar

Temelde sıcaklığın yükseklikle değişimi esas alınarak, Arz atmosferinin bölündüğü gaz tabakaları. Troposfer, en alt tabakadır. Deniz seviyesinden, kutuplarda 8 km ile tropiklerde 18 km arasındaki yüksekliklere kadar uzanır. Kütle olarak atmosferin üç çeyreğini içerir ve bulutlarla hava sistemlerinin bulunduğu tabakadır. Bu bölge yerden gelen kırmızı ötesi ışınım ve konveksiyonla ısınır ve artan yükseklikle sıcaklık düşer. Minimum sıcaklık -80° kadar olabilir.

Stratosfer, troposferin hemen üzerinde yer alır ve 50 km yüksekliğe kadar uzanır. Stratosfer tabakasının bittiği 50 km yükseklikte sıcaklık, 0°C olur. Stratosferin ısınması, Güneşten gelen yüksek enerjili mor ötesi ışınımın ozonmolekülleri (0j) tarafından absorbsiyonuyla gerçekleşir. Bu ozon molekülleri, mor ötesi ışınım ile oksijen moleküllerinin etkileşmesi sonucu oluşurlar ve ozonosferiteşkil ederler: Bu atmosferik bölge yaklaşık 25 km ile 40 km yükseklikler arasında yer alır.

Stratosferin üzerinde mezosfer vardır ve mezosferde sıcaklık yükseklikle azalarak, mezosferin bittiği yaklaşık 85 km yükseklikte, -90°C ye kadar düşer. Mezosferin soğuması,.mor ötesi ışınımı absorblayan ozonun azalmasından dolayıdır. Mezosfor’in üzerinde yer alantermosfer’in sıcak-. lığı, artan yükseklikle, oksijen ve nitrojen tarafından absorblanan Güneşin uzak-mor ötesi ışınımı nedeniyle, artar. Bu uzak mor ötesi ışınımın absorblanması prosesi, iyonize atom ve moleküllerin oluşmasına neden olur ve bu iyonize atom ve moleküller, yaklaşık 60 km yükseklikte, iyonos-fer tabakasını teşkil ederler. Burası aynı zamanda, meteor ve auroranın da yeridir.

Sıcaklık 150 km de 500°C ve 500 km de 1300°C’ye ulaşsa da, bu değerler bu yükseklikte bulunan az sayıdaki atom ve moleküllerin kinetik sıcaklıkları, yani ortalama tesadüfi hareketlerinin bir ölçüsüdür. Dolayısıyla, bunların ısıtma yetenekleri, ihmal edilebilecek kadar küçüktür. Atmosferik yoğunluk troposferde, deniz seviyesindeki değerinin 0.25’ine, stratosferde 0.0009’una ve mezosferde 0.000007’sine düşer.

500 km’nin üzerinde yer alan egzosfer, atmosferi oluşturan bileşenlerin seyreklikten dolayı artık birbirle-riyle çarpışmadıkları bölgedir. Van Ailen ışınım kuşağı ve geokorona buradadır. Bu tabaka, gezegenlerarası ortamla atmosferin artık birbirine karıştığımanyetosfere kadar uzanır.

Yorum yazın