Tralleis’te Yapılan Araştırmalar

Tralleis’te Yapılan Araştırmalar

Tralleis konusunda ilk ve kapsamlı bilgileri XIX. Yüzyıl gezginlerinden C. Texier’in ünlü yapıtından anlıyoruz . Kenti gezip gözlemlerini aktaran Texier, antik duvarların sökülerek taşocağı olarak kullanıldığını belirtmiştir. Daha sonra yine Tralleis’te araştırma yapan C. Fellows, kent kalıntılarının Aydın Güzelhisar Mahallesindeki bazı yapılara taşındığını söyleyerek, halk arasında Üçgözler olarak adlandırılan yapı kalıntısının Gymnasion’a ait olabileceğini belirtmiştir. Yine Fellows, bugün jandarma taburu sınırları içinde kalan Tahir Paşa Konağı’nı ziyaret etmiş, Paşanın toplamış olduğu Tralleis Yontularını görmüştür.

Tralleis’teki ilk kazılar 1888’de Alman Orient Komitesi tarafından Kaufmann başkanlığında, Humann ve Dörpfeld yönetiminde, Tiyatro ve Gymnasion’da yürütülmüş ve bu çalışmalar sırasında kentte pek çok kireç ocağı saptanmıştır. Hacı Halil Efendi adlı bir kişiyse 1899’daki büyük depremden sonra kentin onarımı için görevlendirilmiş, Tralleis’teki çalışmalar sonucunda çeşitli yontuları İstanbul’a taşımıştır. 1902-1903 yılları arasında Halil Ethem Bey; stoa, bazilika ve gymnasionda kazılar yapmıştır. 1920-1922’de Yunanlı Oikonomos, Batı Anadolu’da çeşitli antik kentlerde kazılar yaparken Tralleis Yontularını da yayınlamıştır. Bunların yanında Tralleis yontuculuk buluntuları zaman zaman bazı küçük çaplı araştırmalara konu olmuştur; ancak Tralleis yontuculuğu ile ilgili en kapsamlı yayın kuşkusuz R. Özgan tarafından hazırlamıştır .

Geçen yüzyılda Tralleis’te çoğunlukla yabancı uyruklu kişiler tarafından yürütülen ve sistemli olamayan bu kazılarla, Hellenistik Çağ boyunca yontucularıyla ün yapmış kentteki yontuları bulmak amaçlanmıştır. Bu nendenle bu kazılar hiçbir zaman kentin geçmişine ışık tutacak nitelikte olmamışlardır. Aydın Müzesi Uzmanları’nın yaklaşık 30 yılı aşan bir süre içinde, Tralleis Nekropolü’nde yaptıkları küçük ölçekli kazı çalışmaları konunun aydınlatılmasında katkı sağlamıştır. Dört yıldır Aydın Müzesi ile Adnan Menderes Üniversitesi’nin beraber yürüttüğü kazılarda, kentle ilgili önemli veriler elde edilmiştir; ileride bilgilerimiz çok daha geniş ve kapsamlı olacaktır.

Yorum yazın