Paleomanyetizma Nedir

Paleomanyetizma Nedir

Eski çağlar boyunca jeomagnetizma değişimlerini inceleyen yer bilimleri dalı.

Bir pusulanın mıknatıslı iğnesi, yerkürenin her noktasında belirli bir yönelim alır; Yer’in bir magnetik alanı vardır (Bkz. MAGNETİZMA).

Yer’in bütünü üstünde gerçekleştirilen ölçümler, kayaçların mıknatıslanması sonucu, magnetik “anormalliklerin” var olduğunu gösterir. Bu açıdan üç kayaç (paramagnetik, diyamagnetik, ferromagnetik) tipi vardır. Demir filizi (hematit, pirit) gibi paramagnetik kayaçlar Yer’in magnetik alanıyla aynı yönde mıknatıslanır. Diyamag-netik kayaçlar, Yer’in magnetik alanına paralel ama ters yönde mıknatıslanır; bunlar en sık raslanan kayaç-lardır. Bu iki kayaç tipi, Yer’in günümüzdeki magnetik alanından çıkartılırsa, mıknatıslanma özelliklerini yitirirler. Buna karşılık ferromagnetik kayaçlar sürekli mıknatıslar gibi davranırlar; günümüzdeki magnetik alandan çıkartılsalar bile süren bir mıknatıslanma gösterirler. Bu kalıcı mıknatıslanma yön ve şiddet bakımından mümüzdeki magnetik alandan farklı ‘ bir magnetik alanın etkisiyle kaştır. Bir bakıma bu kayaçlar k alam fosilleştirmişlerdir. netik kayaçların oluşum tarihlerinin belirlenmesi, zaman içinde Yer’in magnetik alanındaki değişiklikleri saptama olanağı verir. Yanardağ kökenli kayaçlar, soğumaları sırasında bir magnetik alanın etkisinde kalan pişmiş topraklar, karmaşık laboratuvar teknikleriyle ayrılabilecek bir mıknatıslanma kazanırlar.
XX. yy’m başmda Fransa’da,mıknatıslanması günümüzün Yer magnetik alanına paralel ama ters yönde olan bir yayla bazalt akışı ortaya çıkarılmıştır. Arkeoloji bu tekniği kullanır ve pişmiş topraklarda, çömlekçi fırınlarında, ocaklarda yapılan birçok ölçme, magnetik sapmaların ve eğimlerin birçok değerini elde etmeyi sağlamış, Galya-Roma döneminden bu yana magnetik alandaki değişiklikleri belirlemiştir. Yer’in magnetik alanının incelenmesi Tarihöncesi’nin çok eski zamanlarına kadar inebilir: Bu durumda paleomagnetizma devreye girer.

DEVİRLER VE OLAYLAR
1963’ten başlayarak, lavların mıknatıslı durumlarını sürdürmeleri ve kesin oluşum devirlerinin belirlenmesi sistemli biçimde yürütüldü. Bu ölçmeler önce, her biri yaklaşık bir milyon yıl süren ve kutupları farklı üç büyü devrin tanınmasına yol açtı. Günümi zün devri Bruhnes devri’dır. Bruhne devrinden önce ters magnetik alanı; la nitelenen Matuyama dizisi ye alır.

Bunun ötesinde, yani Gauss devrine kutup gene normaldir (günümüzde gibi). Elde edilen sonuçlar, bu devr lerin içinde, karşıt kutuplu kısa d nemler bulunduğunu gösterir: Sözgelimi, Olduvai olayı (Matuyama devri de normal) ya da Mamut olayı (Gau; devrinde ters). Çalışmalar geliştik« ortaya çıkarılan olaylarm sayısı artmaktadir. Okyanuslardaki jeomagnetik araşürmalar, Yer’in magnet alanındaki tersyüz olmaların kronlojik bir ölçeğinin hazırlanması sağladı. Bu ölçekte 171 tersyüz olı bulunmaktadır ve ölçek Tebeşir derine kadar inmektedir. Kutuplar ar sındaki dönemlerin çoğu yaklaşık 0 milyon yıldır. Paleomagnetik ölçmel genelleşerek kutuplarm çeşitli döneı lerdeki konumunu belirleme olana verir.

Söz konusu ölçmeler, kutup e şeninin zaman akışı içinde yer değiştirdiğini gösterir ve kıtaların kayırsı kuramına çok önemli bir kanıt getirir

Yorum yazın