Ordovisyen ve Silüryen Devirlerinin Direyi


Ordovisyen ve Silüryen Devirlerinin Direyi

Silüryen devrinin son bölümü önemli bir olayla nitelenir: Canlı varlıkların su altında kalan karalara yerleşmesi. O zamana kadar yaşam biçimleri, suyla çevrili bir ortamla sınırlı kalmıştı. Sözkonusu yaşam biçimleri, denizlerin her yanında çoğalıp, her yana dağıldılar. Bir dizi yapısal evrim geçirerek, farklı bölgelere uyarlandılar. Bazılarının hava solumaya başladıkları bile sanılır.
Bununla birlikte sözkonusu karalara yerleşme, Ordovisiyen ve Silüryen devirlerinin tek önemli olayı değildi. Ordovisiyen devrinin temel özelliği, kolsuayaklılar (Brachyopoda), yosun hayvanları (Bryozoa), istiridyeler, mercanlar, salyangozlar ve üçbölmeli deniz böceklerini kapsayan kireç salgılayan organizmaların varlığıydı. Ordovisiyen kayaları, özellikle bu hayvanların kalkerli kabukları bakımından zengindir.
Kambriyen’de varolan üçbölmeli deniz böcekleri, en çok Ordovisiyen devrinde geliştiler. Türlerin farklılaşması başladığı zaman birçok tür ortaya çıktı ve yok oldu. Bazı türler top haline gelerek bir çeşit korunma biçimi geliştirdiler. Bazıları büyüdüler: En büyük türün uzunluğu 76 sm kadardı.
Kafadanbacaklılar Ordovisiyen devrinin en büyük omurgasız canlılarıydı; bazılarının kabuklarının uzunluğu 4,5 metreyi buluyordu. Graptolitler sayıca daha çoktular ve dünya tarihinin hiç bir döneminde bu kadar yayılmamışlardı.
Ordovisiyen devrindeki başka bir önemli gelişme, en eski omurgalılar olan ilkel balıkların ortaya çıkması oldu.
Silüryen devrinde kolsuayaklılar, yosun hayvanlan, kafadanbacaklılar ve mercanlar, üçbölmeli deniz böcekleri gibi, önemlerini sürdürdüler. Ama üçbölmeli deniz böcekleri sonraları önemini biraz yitirdi. Bu dönemde süngerler ve derisidikenliler de vardı. Derisidikenliler içinde en çok deniz laleleri (Crinoidae) tür bakımından farklılaştılar. Bunlardan farklı olan graptolitler de, varlıklarını sürdürdüler.
Tıpkı bazı ilkel kafadanbacaklıların büyümeleri gibi, bazı ilkel eklembacaklılar (Eurypterides yada deniz akrepleri) dev büyüklüklere eriştiler. Bugüne kadar bilinen en büyük eklembacaklı 2,5 metre boyunda bir Silüryen devri eurypterides’idir.
İlk kez Ordovisiyen devrinde ortaya çıkan balık, çok yavaş evrim geçirdi. Bu ilkel omurgalı türü, en çok 15 sm kadar büyüdü; çenesi de henüz gelişmemişti. Bilinen en eski balık fosilleri, Ordovisiyen devrinden kalmadır.

Yorum yazın