Ateryen Tabaka Nedir

Afrika’da Orta Yontma taş devri kültürü tabakası.
Bütünüyle Kuzey Afrika’ya özgü olan (Ateryen tabakası kalıntıları çoğunlukla Kuzey Afrika bölgesinde ve Büyük Sahra’da ortaya çıkarılmıştır) bu tabakanın adı Cezayir ile Tunus sınırı yakınında Cebena suyunun kıvrımları arasında yer alan el Ater kuyusundan gelir.
Batı Avrupa’daki Üst Yontmataş devrinin çağdaşı olan Ateryen tabakasında Tarihöncesi insanlarından kalma gereçlere raslanmamıştır; bu yüzden Ateryen’e ilişkin incelemeler, öncelikle, yontulmuş taştan yapılmış aletlere dayanır. Ateryen, Musteriyen’in çok az bulunduğu bir bölgede, gelişmiş Aşöleyen’in yerini almıştır. Akdeniz kıyılarında. Tiren denizi kumsallarındaysa, kırmızı balçık düzeyinde üst üste sıralanmış katlar halinde bulunur. Özellikle Fas’taki, hattâ Cezayir’deki mağaralarda Ateryen’den kalma çok sayıda örnek bulunmuştur. Başka yerlerdeyse, Ateryen örnekleri, aşınma olayının etkisiyle yüzeye yakın katlara yayılmışlardır. Kıtanın iç kesimine doğru ilerlendikçe Ateryen örneklerinin geliştiği gözlenir: Üst Ateryen Büyük Sahra’dadır ve iki yüzleri yontulmuş, yaprak biçiminde parçalar içerir. Ateryen’in özgün yanı Tarihöncesi insanlarının, taş aletleri avuçlarında tutabilmek için, aletin dip tarafına bir sap bölümü oymaları ve bu tekniği yalnızca belli biçimler için değil, taş sanayilerindeki bütün tiplere uygulamalarıdır. Bütün bu saplı parçalar, ya tabakalar haline getirilmiş işlenmemiş maddelerden (Levallois kesici aletleri; Levallois sivri aletleri), ya Musteriyen biçimlerinden (özellikle de kazıcı aletler) ya da Ateryen’e özgü aletlerden (uzun, üçgen biçiminde sivri aletler; kısa ya da uzun kubbe biçiminde sivri aletler) oluşur. Kazı kalemleri, deliciler, özellikle de kazıyıcılar saplıdır. Ateryen örnekleri arasında çok sayıda kazıyıcı ve sivri alete rastlanır. Aletin yontulması sırasında gerçekleştirilmiş yontma vuruşları, vuruşların yönüne ve sayısına bağlı olarak, farklı yapıda (dikdörtgen, üçgen, vb.) sapların ortaya çıkmasına yol açmıştır.

Yorum yazın