Teogoni ve Kozmogoni

Teogoni ve Kozmogoni

TANRILARIN VE EVRENİN YARATILIŞI
Mitologyalarm hemen hepsinde ilk öykü evrenin yaratılışı öyküsüdür. Zaten bu bütün dinler için de böyledir. Tek tanrılı dinlerde bile Kutsal Kitap yaratılış öyküsüyle başlar. Çünkü, insanlar, içinde yaşadıkları, bu binbir gizle bezenmiş evreni açıklayabilmek, kavrayabilmek isteğiyle yanıp tutuştukları halde, henüz bilimsel yolla bunu yapamadıkları için, imgesel açıklama yolları bulma eğilimlerine kapılmışlardır.
Bu yaratılış kuramına ve tanrılar düzenine Kozmogoni adı verilir. Yunan Kozmogonisine göre, tanrılar evreni değil, evren tanrıları yarattı. Yunan tanrılar sisteminin kökeni Hesiod’un Theogony (Tanrıların Yaratılışı) adlı uzun şiirine dayanır. Hesiod’a göre önce Kaos vardı. Kaos uçsuz bucaksız bir karanlıktır. Sonra Gaea belirdi. Koca göğüslü Toprak Ana. Sonra da Eros yaratıldı. “Yürekleri ısıtan, gönülleri ışıtan sevgi”.
Kaos’tan Erebus ve Gaea. Gaea’dan da yıldızlarla taçlanmış gökyüzü Uranüs doğdu. Böylelikle evrensel düzenin temeli atılmış oldu.

TANRISAL AİLE
Yeryüzü Gaea, oğlu gökyüzü Uranüs ile birleşti ve Titanları, yani Yunan tanrılarının atalarını doğurdu. Bu Titanlar dişili erkekli on iki taneydi. Oke- anus, Coeus, Hyperion, Crius, İepetus, Kronus, Theia, Rhea, .Mnemosyne, Phoebe, Tethys ve Themis.
Bu Titanlardan Kronus kız kardeşi Rhea ile evlendi. Rhea bu evlilikten Hestia, Demeter, Hera adında üç kız evlat, Hades, Poseidon ve Zeus adında üç erkek evlat doğurdu. Ancak baba Kronus, doğan çocukları tek tek yutuyordu. Çünkü, çocuklarından biri tarafından saltanatına son verileceği yolunda bir kehanet duymuştu. Çocuklarının birer birer yok olduğunu gören yaşlı ana Rhea altıncı çocuğuna gebe kalınca, Kronus’u bırakıp ailesinin yanına sığındı. Burada Zeus’u doğurdu. Sonra da oğlunu Nympheler(Su perileri) tarafından büyütülmek üzere İda Dağına gönderdi. İda Dağı, Çanakkale ile Edremit arasındaki Kaz Dağının adıdır. Bugün bu dağın doruğunda bir Zeus sunağının kalıntıları bulunmaktadır.
Gök Uranüs ile Yer Gaea da Zeus’u kollayıp kayırdılar. İda ormanlarında babasından gizli serpilip büyüyen Zeus, yeterince güçlenince Kronus’ tan öç almaya karar verdi. Kehanet doğru çıkmıştı. Zeus, Kronus’u tahtından indirerek evrenin uzak bir köşesine sürdü. Bu arada Okeanus’un kızı Methis, Kronus’a bir iksir içirerek, yuttuğu çocukları geri çıkarttı.
Okeanus’un dışındaki öteki Titanlar yerii tanrıların egemenliğini çekemediler ve ayaklandılar. Zeus bu ayaklanmayı bastırdı ve tanrıların en güçlüsü olduğunu kanıtlayarak hepsinin başına geçti.
Eski Yunanlıların, tanrılarını insan görünümlü varlıklar olarak canlandırdıklarını belirtmiştik. Bu tanrılar, Olympos adında bir dağın doruğunda yaşarlardı. Olympos’a mevsimlerin koruduğu, bu lutlardan oluşan büyük bir kapıdan geçilerek girilirdi. İçeride tanrılar Ambrosia (tanrısal yiyecek) yer, Nektar (tanrısal içki) içerler, Apollo’nun lirini dinleyerek eğlenirlerdi.
Zeus,kız kardeşi Hera ile evlendi. Mitoslardan Hera’nın çok güzel-ve çok kıskanç bir eş olduğu sonucu çıkartılır. Hera o denli kıskançtır ki, bir Truvalı Hera’dan daha güzel bir kadın olduğunu söylemeseydi Truva Savaşı çıkmayacaktı.

Yorum yazın