İskandinav Mitolojisi ve Tanrıları

İskandinav Mitolojisi ve Tanrıları

İskandinav Mitolojisinin kaynağı, Hıristiyanlıktan önce Kuzey Avrupa’da yaşıyan göçebe Germen topluluklarının,söylenceleridir. Bu topluluklara Vikingleı adı da verilir. Skald adı verilen gezginci ozanları, dünyanın oluşumu ve Viking tanrılarıyla kahramanlarının gözüpeklilikleriyle ilgili şarkılar söylerlerdi. Bu şarkılar İslanda dilinde yazılmış Edda’lar diye bilinen iki kitabın içeriğini oluşturur. Büyük Edda (Koşuk Edda) nın bölümleri IX. yüzyıla kadar izlenebilmektedir. Genç Edda (Düzyazı Edda) kendisinden önceki Eddaları açıklar niteliktedir. Snorri Sturluson (1178- 1241) adında bir ozan ve tarih bilimcisi Genç Edda’yı derlemiştir. Vikingler yalnızca birbirleriyle döğüşmekle kalmayıp, çok çetin doğa koşullarıyla da savaşmak zorundaydılar. Çok sert bir iklim kuşağında yaşayan bu insanların tanrıları da özveri ve dayanıklılık gibi nitelikler taşırlar. Tanrılarının en büyüğü olan Odin tek gözlü, Savaş Tanrısı Tyr ise tek kollu olarak sinııgelenmiştir. VIII. yüzyılda Hıristiyanlığın Almanya’ya ve İskandinavya’ya girmesiyle, Viking kültürü büyük ölçüde yok olma tehlikesi geçirmiştir. Bu kültür İslanda’da daha uzun süreyle yaşatılabilmiştir.
Burada ve başka bazı Avrupa kentlerinde pagan gelenekleri ve adlarına rastlamak olasıdır, örneğin Easter (Paskalya) sözcüğü Bahar Tanrıçası Eostre’nin adından kaynaklanmaktadır. Bu tanrıca Grek Mitolojisindeki Persephone gibi kışın ölümünden sonra baharın dirilişini simgelerdi. Onun yeryüzüne dönüşü, armağanlar vererek, boyalı yumurtalar vererek kutlanırdı. Yumurta yeni bir hayatın doğuşunu simgelerdi.
Pagan geleneklerinin Hıristiyanlıkta da değişmeden kaldığının bir başka örneği de Noel Mevsimi (Yuletide) Bayramıdır. Bu bayram Güneş Tanrıçası Frey onuruna verilen bir şölenden arta- kalmıştır.
Noel gecesi törenle ateşe atılan uzun kütük bütün gece yanar; kütük kömürleşince bir dahaki Noelde ateş tutuşturmak için saklanr. İngilizcede haftanın günleri olarak kullanılan bazı sözcükler de yine İskandinav tanrılarıyla ilişkilidir, örneğin salı gününü karşılayan Tuesday Tyr’ın günü (Tiu’s day), çarşamba Wednesday Woden’s day (Odin’in günü), perşembe Thursday Thor’un kutsal günü, cuma Frigg’in günü (Frigg’s day)’dür.
Richard Wagner dört operasını Nibelungen Şarkıları adı altında bu söylencelerden esinlenerek bestelemiştir. Aynı söylenceler Alman yazınının uzun bir epiği olan Nibelungenlied’in de kaynağını oluşturmaktadır.
Edda’daki kozmonogiye göre, başlangıçta dünya yoktu. Yalnızca donduran soğuk, yakan sıcak; orta yerde ise bir boşluk ve boşluktan fışkıran bir su laynağı bulunuyordu. Su kaynaktan fışkırır fışkırmaz buz oluyordu. Buzla ateş birleşimce buhar oluştu. Buhardan da kocaman bir dev doğdu. Bu devi emzirmek için kocaman bir inek yaratıldı. Bu inek buzu yalayarak çözdü ve içinde tutsak olan Buri’yi kurtardı. Buri Baştanrı Odin’ in büyükbabasıydı.
Tanrılar soyu doğduktan sonra, tanrılarla, buzdan devler arasında savaş başladı. Tanrılar devleri yenerek buzlar arasında yemyeşil bir toprak yaratmayı başardılar. Dağlarla ve akarsularla süslü bu toprak evrenin merkeziydi. Onlar bu toprağa Midgard yani Yeryüzü adını verdiler. Ağaç dallarından bir kadın ve bir erkek yarattılar. Yeryüzünün üstüne üç cücenin taşıdığı çok geniş ve güzel bir kubbe yerleştirdiler. Bu cücelerin adları
Nodri (North- Kuzey), Surdi (South – Güney), Austri (East-Doğu) ve Westri (West – Batı) dır.
Bu yeni dünyayı Yugdrasil adı verilen büyük bir Dişbudak Ağacı destekliyordu. Her zaman yemyeşil olan bu ağacın üç kökünden birisi tanrıların yurdu olan Asgard’da, İkincisi devlerin ülkesi olan Jotunheim’da, üçüncüsü sisler ve karanlıklar ülkesi Niflheim’daydı. Tanrıların yurdu Asgard’da altın ve gümüşten yapılmış çok güzel saraylar vardı. Bunlardan en güzeli olan Valhalla’da tanrıların en büyüğü Odin otururdu. Savaşta ölen yiğit savaşçıları Odin bu güzel saraya toplar, onlara şölen verirdi.

ODİN
Odin yalnızca tanrıların başı değil, aynı zamanda Savaş ve Us (Akıl) tanrısıydı. Omuzunda düşünce ve bellek adında iki kuzgun dururdu. Bu kuşlar her sabah uçar ve ona yaşayanlar ve ölülerle ilgili bilgiler getirirdi. Odin’in ayakları dibine uzanmış iki kurt, tanrının sofrasından beslenirdi. Çünkü tanrının besine gereksinimi yoktu. Odin tek gözünün yokluğunu gizlemek için yana yatırdığı altın bir miğfer giyerdi. Bu gözünü, Usa varmak için Us Kaynağından su içerken, kaynağın bekçiliğini yapan Mimir adlı deve, karşılık olarak vermişti.

FRİGGA
Odin’in karısıdır. Çok güzel bir kadın olarak betimlenir. Evlilik ve anne sevgisinin koruyucusu bir tanrıçadır. Çok güzel giysilere ve takılara düşkündür. Bir gün yeni bir kolye edinebilmek için Odin’in yontusundan bir parça altın çalmıştır. Buna çok kızan Odin, Asgard’ı terk etmiş ve yedi ay süreyle buraya dönmemiştir.

SİF
Thor’un Yeryüzü ve Hasad Tanrıçası. Başak gibi omuzlarından topuklarına inen sırma saçları vardır. Bir gün uykudayken birisi bu saçları keser. Sif’in öfkesi, Thor’un üzüntüsü yeryüzünü günlerce yasa boğar.

LOKİ
Sif’in saçlarını habersizce kesen tanrı yaramaz Loki’dir. Loki her zaman neşeli ve cana yakın Ateş Tanrısından başkası değildir. Çok güçlü olduğu kadar çeşit çeşit büyüler yapmakla da tanınır. İstediği anda istediği kılığa bürünür.

BALDER
Odin’in buyruğundaki tanrılar arasında en çok sevilen tanrı Işık Tanrısı Balder’dir. Çok yakışıklı, sarışın bir genç adam olarak simgelenir.

HOLDER
Balder’in kör gözleri görmeyen ikizi, Karanlıklar Tanrısı. Çok kederli ve yalnız bir tanrıdır. Karanlık, ışığın düşmanı aynı zamanda ikiz kardeşidir. Her zaman sorun yaratan Loki, bu zavallı kör tanrının eline bir ok verir ve ikiz kardeşi Balder’i öldürmesine neden olur.

FREY
Vikingler, yeryüzünün güneşten en yoksun bölgesinde yaşadıkları için olmalı, birden fazla güneş tanrıları vardı. Frey de bunlardan biridir. Periler ülkesinin egemenidir. Gittiği her yerde bolluk ve barış götürür.

FREYA
Frey’in kız kardeşi Bahar Tanrıçası. Çok sevilen bir tanrıçadır. Sevginin de tanrıçası olarak kabul edilirdi.

TYR
Savaş ve Cesaret Tanrısı. Kocaman bir kılıç taşırdı. Kılıç oyunları yapılırdı onuruna. Kılıç üzerine ant içme geleneği buradan kaynaklanır. Bragi, İdun, Hermod ve, Asgard da egemenliğini yürüten ikinci derecede tanrılardır.

Yorum yazın