Hami Sami Dilleri

Hami Sami Dilleri

Hint-Avrupa dil ailesinin güney komşuları olan Sami-Hami diller, Güneybatı Asya’yı Kuzeydoğu Afrika’ya bağlayan ve eski çağlardan bu yana yeryüzünde konuşulagelen bir dil topluluğudur, Sami-Hami dillerden birçoğu bugün yok olmuş, yerlerini Arapçaya bırakmışlardır.
Sami Diller: Sami dillerin kesin olarak İ.ö. 3000 yıllarında ayrışmaya başladıkları bilinmektedir. Bunlardan Akkadça,Sami dillerin doğu kolunu oluşturmaktadır. Akkadça dünyanın en eski yazılı dillerinden biridir.
Sami dillerin batı kolunu Fenike dili, İbranca, Aramca ve Arapça oluşturmaktadır.
Fenike dilini, İ.Ö. 10. yüzyıla ait yazıtlardan tanıyoruz. Sonradan bu dil Kartaca’da konuşulmuştur.
İbrancanın ilk örneklerine Filistin’de bulunan İ.ö. 9. yüzyıla ait yazıtlarda rastlıyoruz. Tevrat’ın en eski parçaları bu dille yazılmıştır. İ.ö. 4. yüzyılda İbrancanın yerini Aramca almıştır. Daha sonraları, 19. yüzyıla değin Aramca Yahu- dilerin dinsel dili olarak kalmıştır. 19. yüzyıldan bu yana İbranca planlı bir çalışma ile yeniden canlandırılmış ve İsrail Devletinin resmi dili olarak kabul edilmiştir.
Bazı kolları Süryanice olarak tanınan Aramca İ.ö. 7. yüzyıl ile İ.S. 7. yüzyıl arasında kullanılmıştır. İsa döneminde Filistinlilerin anadili olan Aramcanın yerini bu dönemden sonra Arapça almıştır.
Sami dillerinin Batı kolunda yer alan Arapça, tüm dünya dilleri tarihinde çok kısa bir süre içinde büyük önem kazanmış, olağanüstü bir hızla yayılmış tek dil olarak bilinir. Hz.Muhammet’ten önce Kuzey Arabistan’da yalnızca birkaç Arap kabilesi tarafından konuşulduğu tahmin edilen Arapça bugün yaklaşık 100 milyon kişinin anadili ve İslam dünyasının başlıca yazın dili durumundadır.
Sami dillerin Güney kolunda.üç dil bulunmaktadır: Amharca (Habeşistan-bugünkü Etiyopya’ da), Tigrinya ve Tigre (Eritre’de) dilleri.
Eski Mısır Dili: Eski Mısır Dili, yeryüzünün en eski dillerindendir. Nil vadisinde İ.ö. 4000 yıllarına değin uzanan geçmişi vardır. İlk yazılı örnekleri İ.ö. 3000 yılına aittir. İ.S. 7. yüzyılda Arap egemenliğine değin yaşamını sürdürmüştür. Eski Mısırcanın devamı olan Kıptice, bugün Mısır Hıristiyan Kilisesinin dinsel dili olarak hâlâ kullanılmaktadır.
Hami Diller: Hami dillerin arasında en önemli grubu Libya-Berber kolu oluşturmaktadır. Libya-Berber kolu eski çağlarda Mısır’dan Kanarya Adalarına değin tüm kuzey Afrika’yı kaplamıştır. Zamanla bu diller Afrika’daki zenci dillerini gerileterek Büyük Sahra’ya ve Orta Afrika’ya değin inmişlerdir. Bu dillerin yeniçağını bugünkü Berber dili ve lehçeleri temsil etmektedir. Libya’ dan Fas’a ve Büyük Sahra’ya, Senegal kıyılarında Moritanya’ya değin dağılmış olan bu lehçeler bölgelere göre ayrı adlarla anılmaktadır.

Yorum yazın