ENDÜSTRİ ÖNCESİ KENT KURAMI

ENDÜSTRİ ÖNCESİ KENT KURAMI:
Gideon Sjoberg,1960 yılında yayımlanan Endüstri öncesi Kent isimli kitabında,kentlerin ortaya çıkması için üç koşulun var olması gerektiğini vurgulamıştır. Bunlar:
-Uygun teknolojik çevre
-Kent öncesi döneme göre daha gelişmiş bir teknoloji
-Karmaşık toplumsal örgütlenme.
Sjoberg’e göre çevre aktif olmayan,edügen, bir öğedir. Çevrenin tek başına kentlerin ortaya çıkması için yeterli olmadığını,çevrenin mutlaka 2. ve 3. faktöre gebe olduğunu söyler. Teknolojide ise sürekli ve büyük çapta bir yerleşim birimi için kullanılan teknolojinin seviyesi çok önemlidir. En önemlisi ise kentlerin ortaya çıkmasını direkt olarak ilgilendiren bir faktör olan 3. faktördür. Ve Sjoberg’e göre üç toplum çeşidi vardır.
1İlkel Toplum Bu toplumda sosyal tabaka görülmez,okur-yazar değildir ve kendine yeter durumdadır;ancak uzmanlaşma yoktur.
2.Feodal Toplum Bu toplumda ise artık çok küçük düzeyde de olsa uzmanlaşma vardır.
Sosyal tabaka oluşmuştur ve kısmen okur-yazardır. Bunun diğer adı da Endüstri Öncesi Toplumdur.
3.Endüstri Toplum:-Burada ise uzmanlaşma,iş bölümü,sosyal tabakalaşma vardır ve büyükoranda okur-yazardır.
Sjoberg’e göre kentleşmenin oluşabilmesi için en önemli öğe:Kral,tapınak,kısaca yönetici sınıftır. Bu kuram Child’ın kuramıyla kısmen kesişir;ancak handikapı olan durum çok uzun bir zaman dilimini içermesidir. Sjoberg’e göre bu süreç M.Ö.9000 İle M. S. 800-850 yılları arasındaki süreçte gerçekleşmiştir. Bu yüzden kentleşme olgusu bu kadar uzun zaman dilimi içerisinde kentleşmeyi ortaya çıkaran farklı etkenlerle karşılaşmıştır. Sjoberg bir kent için tapınak,kral ve yönetici sınıfın yanı sıra oku-yazarlığın da önemli olduğunu söylemektedir.
Bu kurama da doğru olarak bakarsak Anadolu’daki bazı kentler açısından eksik noktaların olduğunu görürüz. Mesela M.Ö. 2500’lü yıllarda her şeyi ile bir kent olarak gözüken Troia’nın yazıyı kullanmadığından dolayı kent olmadığını kabul etmemiz gerekir. Bu sebeple yazı bir yerleşimin kent sayılabilmesi konusunda 2. planda kalmaktadır diyebiliriz.

Yorum yazın