Yelken Yarışları

Yelken Yarışları
Yelken yarışları yalnız rüzgâr gücü ile hareket eden yatlar arasında düzenlenen bir yarışma türüdür. Amaç, önceden belirlenmiş bir “rota”yı (su üzerinde belirlenen ve izlenmesi gereken yol) en kısa zamanda tamamlamaktır. Olimpik yelken yarışları ve diğer uluslararası anlamdaki yelken yarışlarının kuralları IYRÜ (International Yacht Racing Union) Uluslararası Yat Yarışları Birliği tarafından saptanır.

DEYİMLER VE TANIMLAR: “Seyir” durumunda bulunan (hareket eden, yol alan) yatlar için “rüzgâr üstü” (rüzgârın yelkene geldiği yön) ve “rüzgâr altı” (rüzgârın yelkene geldiği yönün tersi) deyimleri kullanılır. “Yeke” (dümen kolu) rüzgâr altına basılınca “pruva” (geminin başı) rüzgâr üstüne doğru gelir. Rüzgâr tekneye “sancaksan (teknenin sağ yanı) geliyorsa “bumba”, (ana yelkenin bağlı olduğu, tekneye paralel durumdaki alt direk) teknenin “iskele” (teknenin sol yanı) yanına geçer. Bu durumda tekne “Sancak kontra seyir” durumundadır. Rüzgâr tekneye iskele yanından geliyor ve bumba sancak yanına geçmiş ise tekne “İskele kontra seyir” durumundadır. Rüzgâr bazı anlarda pruvadan öyle bir açı alanından esebilir ki yelkene tekneyi ileri yürütebilecek hiçbir etkide bulunmaz. Bu açı alanına “ölü açı alanı” denilir. Rüzgâr böyle bir açı alanından eserken yelken, teknenin herhangi bir yanına geçemeden her iki yana sallanır. Buna “Yelkenin yapraklaması” denilir.

APAZ SEYRİ : Rüzgârın geliş yönüne göre en geniş alanda yapılan seyir.
VOLTA SEYRİ: Borina seyrinin tramola edilip kontra değiştirilerek yeni bir borina seyrine geçilmesi ve bu işlemin birkaç kez yinelenmesi ile teknenin rüzgârın estiği yöndeki bir yere gitmesi. (Zig – zag çizerek gidiş)
ORSA ETMEK: Diğer bir teknenin rüzgâr üstüne gitmek.
BORİNA SEYRİ: Rüzgârın geliş yönü ile teknenin omurga doğrultusunun yaptığı en küçük açıda yapılan seyir. (Rüzgârın, ölü açı alanına çok yakın bir açıdan alınması).
PUPA SEYRİ : Rüzgârın, teknenin arkasından gelmesi ile yapılan seyir.
TRAMOLA DÖNÜŞÜ: Teknenin rüzgâr üstünden dönerek kontra değiştirmesi.
KAVANCA DÖNÜŞÜ: Pupa seyrinde, yelkenin bir kontradan diğerine aktarılması ile yapılan dönüş.

TEKNENİN BÖLÜMLERİ:
BORDA : Teknenin dış yan yüzleri
ALABANDA: Teknenin iç yan yüzleri
SİNTİNE: Teknenin iç alt bölümü
KARİNA : Teknenin dış alt bölümü
ROTA : Rota, şamandıralarla belirtilir. Şamandıralar, belirtilen sıraya uygun olarak geçilmeli ya da çevresinden dönüş yapılmalıdır.
Kötü hava koşullarından ya da rüzgârın yetersiz olmasından ötürü rotanın kısaltıldığı, ters yöne alındığı ya da yarışın ertelendiği, yarışçılara bayraklarla belirtilir.
Yatlar “hazır” komutu verildiği andan başlayarak yarışın bitimine, ertelenmesine ya da yarıştan çekilmelerine değin yarış içinde sayılırlar. Yarış içinde olan yatların, direklerinin ucuna dikdörtgen biçiminde bir bayrak asmaları zorunludur.
Çıkış ve bitiş çizgileri ya iki şamandıra yada bir şamandıra ve bir direk yada iki direk arasından belirtilir.

ÇIKIŞ : Beşer dakika ara ile üç değişik bayrak işareti verilir.
a) “Uyarı”: Yarışın yapılacağı tekne sınıfının bayrağı çekilir.
b) “Hazır”: Ortasında beyaz dikdörtgen bulunan mavi bayrak (‘blue peter”) çekilir.
c) “Çık”: Çekilen her iki bayrak da birlikte indirilir. Yatlar, çıkış komutunu aldıktan sonra çıkış çizgisini geçebilmek için, çıkış alanı içinde manevra yapabilirler.
ERKEN ÇIKIŞ: Çıkış komutu verilmeden çıkış çizgisini geçmiş olan yat, yeniden ve düzgün olarak çıkış yapmak zorunluluğundadır. Erken çıkış yapan bir yat, uyarı bayrağı yarıya değin çekilerek ve düdük ya da tabanca sesi ile uyarılarak geri çağırılır. Geriye dönerek yeniden çıkış yapmak, dümencinin sorumluluğundadır.
GENEL GERİ ÇAĞIRMA: Hangileri olduğu belirlenemeyen birden çok yat erken çıkış yapmışsa, özel bir bayrak işareti ve iki kez yapılan sesli uyarı ile “genel geri çağırma” kararı belirtilir.
ŞAMANDIRALARI GEÇİŞ:
1. Herhangi bir şamandırayı belirlenenin ters yanından geçen yat, geçtiği yandan geriye dönerek yeniden, belirlenen yanından geçmelidir.
2. Herhangi bir şamandıraya değen bir yat, ya hemen yarıştan çekilmeli, ya kendisini şamandıraya değmek zorunda bıraktığı için başka bir yatı protesto etmeli ya da hatalı geçişini tamamlayıp ondan sonra geri dönerek bu kez şamandıraya değmeden geçiş ya da dönüş yapmalıdır.
ŞAMANDIRADA YER VERMEK: Herhangi bir şamandıraya en az iki yat boyu uzaklıkta ve başabaş durumda seyreden iki yattan dışta olanı,
a) Eş kontrada seyreden yatlara,
b) Eş ya da karşı kontralarda ve rüzgâr altında seyreden yatlara yer vermelidir.
Bu kurallar aynı zamanda, rotanın herhangi bir bölümünde, başabaş durumundaki iki yattan içtekine, kavanca ya da tramola yapmadan öncelik tanır. Ancak, içte seyreden yat da süre geçirmeden kavanca ya da tramola yapmalıdır. (Kurallarda bir değişiklik yapıldığında bu değişiklik çıkıştan önce yarışçılara duyurulur).
YETİŞME: öndeki yatın pupası ile kendi pruvasını eş düzeye getiren (iki yatın arasındaki enine uzaklık iki yat boyu ise) yat, geçme durumundadır.
1. Yetişen yat, rüzgâr altına geçmeğe çalışıyorsa öndeki yat ona yol vermeli, yetişen yat da yol vermesi için öndeki yata yer vermelidir. Yetişen yat öndekini tümüyle geçmeden, rüzgâr üstündeki yatı orsa edemez.
2. Yetişen yat rüzgâr üstüne geçmeğe çalışıyorsa yol vermelidir. Bu durumda öndeki yat yetişeni orsalayabilir ve önemli bir kazaya neden olmamak koşulu ile hafifçe değebilir ya da kendisi de birlikte seyretmek koşulu ile yetişen yatı, rota şamandırasının ters yanına taşıyabilir.
Bir yat başka bir yatı orsalarken, diğer yatlar (o anda orsa etmek hakkı olmayanlar bile) da ona karşı orsalama hareketine girişebilirler.
3. Yetişen yatın dümencisi diğerinin direk düzeyini geçtiği anda, (1) ve (2) de belirtilen haklar ortadan kalkar. (Yetişme ve geçiş kuralları
çıkıştan önce yeniden düzenlenip değiştirilebilir).
YOL HAKKI:
1. Eş kontralarda olan yatlardan iskele kontrada seyreden, sancak kontrada seyredene yol verir.
2. Eş kontrada seyreden yatlardan rüzgâr üstü kontradaki yol verir.
3. Eş kontradaki yatlardan biri diğerine yetişme durumunda ise, yetişen yat yol verir.
4. Kontra değiştiren yat yol verir.
5. İki yat birlikte kontra değiştiriyorsa, diğerinin iskele yanında olan yat yol verir.
6. Karaya oturan, devrilen ya da demir atan yatın arkasında bulunan yat, diğerlerine yol verir.
ÖZEL DURUMLAR:
1. Herhangi bir yat, eş kontrada olan başka bir yatı, kontra değiştirirken bir engellemeye neden olmamak amacı ile hızla geçebilir.
2. Şamandıralardan birine değmiş olan, çıkış komutu verildiğinde çıkış çizgisini geçmiş olan ya da yanlış seyreden bir yat düzgün olarak seyreden tüm diğer yatlara yol vermelidir.
Yol hakkı olan yat, dönüş ve manevralarda tümü ile serbest değildir:
a) Başka bir yatın yol vermesini engelleyecek biçimde rotasını değiştiremez,
b) Yol vermekte olan bir yata engel olamaz. Herhangi bir kurala uymayan yat, ya hemen
yarıştan çekilmeli ya da kurallarda öngörülen cezayı yerine getirmelidir. Hatalı olan yat, yarıştan çekilmez ya da cezasını yerine getirmezse, diğer yatlar yine de hatalı olana karşı, kurallara bağlı kalarak yarışı sürdürmelidirler.
SEYİR: Yat, seyri sırasında yalnız rüzgârın, yelkenler, direk ve tekneye verdiği güç ile suyun tekne üzerindeki etkisinden yararlanmalıdır.
a) “Pompalamak” (Sık sık ve hızlı olarak yelkeni düzeltip germe işlemi ile yelpazelemek)
b) öne doğru ani atak ve hareketler yaparak yapay bir güç vermek,
c) Tekneyi sürekli olarak sallamak,
d) Rüzgârın az olduğu durumlarda sürekli kavancalamak ya da kontra dönüşler yapmak, yasaktır.
Dalgaların durumu uygun olduğunda, yarışçıların yelkenleri sık sık ve hızlı hareket ettirmesi ile yatın dalgaların üzerinden kaymasına ya da sudan hafifçe yükselerek yol almasına izin verilir.
HATALAR VE PROTESTOLAR: Yapılış bakımından, yat yarışlarının bir hakem ya da görevli tarafından izlenip denetlenmesi çok zor olduğu için, yarışçılar yaptıkları hataları ve

Diğer protestolarını onamak zorunluluğundadırlar. Hatalı bir hareket yapan bir yat, ya hemen yarıştan çıkmalı ya da seyir kurallarının öngördüğü cezalara uymalıdır. Bir çarpışmaya neden olan yat, yarıştan çekilmelidir.
Her ekip bitişten sonra, yarış süresince tüm kurallara uyulduğunu belirten bir belgeyi imzalar ya da belli bir süre içinde, hata yaptığını belirlediği herhangi bir yatı protesto eder. (Protesto edebilmesi için, yarış sırasında protesto bayrağını çekerek protesto edeceği yatın yanından geçmiş olması gerekir).
Uluslararası yarışlarda protestolar, IYRU denetim kurulunca incelenir. Bir inceleme sonunda, protesto edilenden başka bir yat da cezalandırılabilir. Herhangi bir yatın yarışı bitirişinde tarafsızlık ilkelerine uymayan bir durum saptandığında, (Yarış komitesinin hatası, yol hakkı olmasına karşın yol verilmemiş olması gibi durumlar) yarış geçersiz sayılabilir.
Olimpiyatlarda böyle bir durum oluşursa, o yata diğer beş yarışının ortalaması olan puan verilir.
YARIŞ SÜRESİNDE BİR HATA YAPAN YARIŞÇI HATASINI BENİMSERSE,
a) 360 derecelik iki tam dönüş yapma ya da diğer yatlara yol verme,
b) Yarışı bitiriş derecesini, çıkış yapan yat sayısının % 20’si oranında düşürme cezalarından biri ile cezalandırılır.
YARIŞ SÜRESİNDE BİR HATA YAPAN YARIŞÇI HATASINI REDDEDERSE,
a) Seyir kurallarını bozmaktan ötürü, yarışı bitiriş derecesini, çıkış yapan yat sayısının % 30’u oranında düşürme,
b) Yarıştan diskalifiye etme,
c) O seriden çıkarma,
d) (Çok büyük bir hatadan ötürü) dümenciye ya da tüm ekibe belli bir süre için yarışlara katılamama cezalarından biri verilebilir.
OLİMPİK DEĞERLENDİRME YÖNTEMİ: Büyük, uluslararası yarışlarda da bu yöntemle değerlendirme yapılır.
1976 Olimpiyat oyunlarında 6 sınıf üzerinden yat yarışları düzenlenmiştir. Ülkeler her sınıfta yalnız bir yat ile yarışa katılabilirler. Her sınıfta 7 yarış yapılır. Bir yatın sıralamadaki yeri en iyi dereceleri yapmış olduğu 6 yarıştan aldığı puanların toplamına göre saptanır.
YATIN BİR YARIŞI VERİLEN
BİTİRİŞ DERECESİ PUAN
Birincilik 0
İkincilik 3
Üçüncülük 5,7
Dördüncülük 8
Beşincilik 10
Altıncılık 11,7
Yedincilik ve daha 6+Bitiriş derecesi
alt dereceler için
(Örneğin, sekizincilik için
6+8 = 14)
Rotaya uymadan seyreden, yarışı bitirmeyen ya da hata yaptıktan sonra yarıştan ayrılan yatlar sonunculuk derecesinin puanını alırlar.
Diskalifiye edilen ya da hata yapmalarına karşın yarıştan çekilmeyen yatlar, sonunculuk derecesinin puanı + çıkış yapan yat sayısının % 10’u oranında puan alırlar.
Toplam puanı en az olan yat, sınıfının birincisi olur.

OLİMPİK YAT SINIFLARI: Olimpik yarışlar 6 sınıfta düzenlenmektedir:
1. Tornado (eski Dragon sınıfı yerine geçmiştir).
2. Flying Dutchman
3. 470 (eski Star sınıfı yerine geçmiştir)
4. Soling
5. Finn
6. Tempest
Tüm yatlar “Keel” (kil okunur), “Dinghy” (dingi okunur) ya da “Catamaran” (katamaran okunur) adıyla anılan yapım türlerine ayrılmıştır. Yatların biçimleri, ağırlıklıkları, donanımları ve su çekimi kapasiteleri, bağlı olduğu sınıfın kurallarına göre belirlenir. Her yatın, bağlı olduğu sınıfın boyutlarına uygun olarak yapıldığını onaylayan bir belgesi bulunmalıdır.

FİNN
Boy : 4,50 m.
En : 1,51 m.
Yelken alanı : 9,94 m2 Ağırlık : 145 kg. (en az)
Tekne : Kontrplak yada fiberglas
Ekip : 1 kişi
Tip : Dinghy

470
Boy 4,70 m.
Su çizgisi 4,50 m.
Yelken alanı 13,48 m2
Spinnaker kullanılır.
Ağırlık : 118 kg. (en az) Tekne Fiberglas
Ekip 2 kişi
Tip Dinghy

FLYİNG DUTCHMAN
Boy : 6,04 m.
En : 1,79 m.
Yelken alanı : 18,76 m2 Spinnakeralanı: 13,37 m2 Ağırlık : 174 kg. (en az)
Tekne Kontrplak ya da fiberglas „Ekip : 2 kişi
Tip : Dinghy

SOLİNG
Boy : 8,16 m.
En : 1,91 m.
Su çizgisi : 6,10 m.
Yelken alanı: 23, 22 m2 Spinnaker kullanılır.
Ağırlık : 998 kg.
Tekne Fiberglas
Ekip 3 kişi
Tip Keel

TORNADO

Boy : 6,096 m.
En : 3,048 m.
Yelken alanı : 21,83 m2 Ağırlık : 133,8 kg (en az)
Tekne Kontrplak ya da fiberglas Tekne : 2 kişi Tip Catamaran

TEMPEST
Boy : 6,70 m.
En 1,92 m.
Su çizgisi : 5,87 m. Yelken alanı :23 m2 Spinnaker alanı: 13,37 m2 Ağırlık : 598 kg.
Tekne Fiberglas Ekip : 2 kişi Tip Keel

TAKIM YARIŞLARI : (Olimpik yarışlar değildir) Her biri en az iki yattan oluşan, iki ya da daha çok takım arasında yapılır. Aynı takımdan olan yatlar, yarışma boyunca birbirlerine yardımcı olmak ve diğer yatları engellemek amacı ile, çeşitli manevralar yapabilirler. Bir takımı oluşturan yatlar, çarpışmamak koşulu ile kendi aralarında, yol verme kurallarına uymağa zorunlu değillerdir. Ancak, birbirlerine değdikleri anda yatlardan biri yarıştan hemen çıkmalıdır. Bu kurala uyulmadığında yarış sonunda derecesi daha kötü olan yat diskalifiye edilir.
DEĞERLENDİRME : Takım yarışlarında birinci gelen yat 3/4 puan, ikinci 2 puan, üçüncü 3 puan, dördüncü 4 puan alır ve puanlama bu biçimde sürer. Çıkış yapamayan ya da yarışı bitiremeyen yatlar, çıkış yapan yat sayısına eşdeğerde puan alırlar.

SONUÇ: Toplam puanı en düşük olan takım, yarışı kazanır. Yarışlar iki takım arasında yapılmışsa, en çok yarış kazanan takım, yarışmayı da kazanmış olur.
EŞİTLİKLER: Yeni bir yarış düzenlenmesi olanağı yoksa ve yarışlar iki takım arasında yapılmışsa, eşitlik durumunda son yarışı kazanmış
olan takım, karşılaşmayı da kazanmış sayılır. Yarışlarda ikiden çok takım yer almışsa, berabere
kalanlar arasında en çok yarış kazanmış olan takım, karşılaşmayı kazanmış olur.
1. Flokçu
2. Trapez
3. Dümenci
4. Yeke (Dümen kolu)
5. Dümen
6. Çarmıklar (Direği tutan gergi telleri)
7. Direk
8. Bumba (Direğe dik açı ile bağlantılı olan
yatay hareketli kalın çubuk)
9. Ana yelken (Dört köşeli olursa “randoni
yelken”, üç köşeli olursa “markoni yelken” olarak adlandırılır)
10. Flok (Baş yelken)
11. Spinnaker (Çok hafif malzemeden yapılmış olan ve flokun da önünde olan üçgen
biçiminde yelken)
12. Spinnaker direği
13. Triz (Yelkeni sağlamlaştıran şeritler)
14. Yarış bayrağı
15. İskota (Yelkeni ve bumbayı gerekli yöne
çevirmek için yapılmış makara sistemi)

Etiketler:

Yorum yazın