Yargıç Nedir

Yargıç Nedir

YARGIÇ, huk., yargılama ergine sahip bulunan ve bu niteliğinden ötürü yargı organını oluşturan görevli. 1982 Anayasasında da düzenleme konusu yapıldığı gibi yargıçlar görevlerini mahkemelerin bağımsızlığı ve yargıçlık güvencesi ilkelerine göre yerine getirirler. Yargıçlar görev yaptıkları yargı düzenine göre, yönetsel yargıçlar ve adlî yargıçlar olmak üzere ayrılırlar. Anayasada öngörüldüğü üzere yargıçların her türlü özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve yargıçlık güvencesi ilkelerine uygun olarak yasayla düzenlenmiştir. Yargıçların özlük işlerine ilişkin olarak her türlü kararı vermeye Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu yetkilidir. Yargıçlar yasada belirtilen yaş sınırını dolduruncaya kadar (65 yaşını) görevlerini sürdürürler, bu süreden önce emekli edilemezler ya da görevden ayrılamazlar, yasada gösterilenlerin dışında resmi ya da özel hiçbir görev alamazlar. Ayrıca yargıçlar, yönetsel görevleri açısından Adalet Bakanlığına bağlı olarak görev yaparlar.

1982 Anayasasında da öngörüldüğü üzere yargılama yetkisi Türk ulusu adına bağımsız mahkemelerce kullanılır. Bundan ötürü yargıçlar görevlerinde bağımsız olup, verdikleri kararları Anayasaya, yasalara ve vicdani kanılarına dayandırırlar. Yargılama yetkisinin kullanılmasına hiçbir organ, makam ya da birey karışamaz, buyruk veremez. Bundan başka yasama meclislerinde, herhangi bir biçimde, görülmekte olan bir davaya ilişkin soru sorulamaz, görüşme açılamaz ya da açıklamada bulununamaz.

Yargıçların görevlerini yerine getirirken verecekleri karalrın baskıdan uzak olmasını sağlamak üzere, yargısal tasarruflarından ötürü sorumlu tutulmaları sınırlandırılmış ve görevle ilgili suçları ayrı bir kovuşturma usulüne bağlanmıştır. Buna göre, Yargıtay yargıçlarının görevle ilgili ya da görev dışı suçlarında son soruşturmanın açılmasına karar verme yetkisi, Yargıtay’ındır. Yargıtay yargıçları kişisel suçlarından ötürü Yargıtay Ceza Genel Ku-rulu’nca, görevleriyle ilgili suçlardan dolayıysa Yüce Divan sıfatıyla görev yapan Anayasa Mahkemesi’nce yargılanmaktadır. Yargıtay dışında görev yapan yargıçların kişisel ya da görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlardan ötürü yargılanmalarıyla Hakimler ve Savcılar Yüksek Kuru-lu’nun iznine bağlıdır.

Anayasa’da mahkemelerin görev ve yetkileri içindeki davalara bakmaktan kaçınamayacakları belirtilmekle birlikte bazı istisnai durumlar için yasalarda yarılama yasağı öngörülmektedir. Genel olarak davaya bakmama denilen bu durumda yargıçlar kendiliklerinden görevden çekilirler. Yasada yargılama yasağı için öngörülen koşullardan brinin bulunması (yargıcın suçtan ötürü zarar görmesi, yargıcın sanık ya da mağdurla arasında evlilik ya da vesayet bağının bulunması vb. durumların varlığı) durumunda yargıcın istemde bulunulmasını beklemeksizin görevden çekilmesi gerekir. Aksine durumlarda yasak kendiliğinden re’sen ele alınıp karara bağlanır.

Ceza Yargılama Usul Kanunu’na göre, yargıcın görevini yerine getirmesini yasak olduğu kanısını uyandırıcı bazı durumların vardığı halinde, yargıcın ret kararını kendiliğinden karara bağlayan merci, bu konuyu da kendiliğinden inceleyerek karara varabilir.

Tarafsızlığından kuşkuya düşürecek nedenlere dayanarak kişisel dava dilekçesinin ya da iddianamenin okunmasına kadar yargıcın reddi isteminde bulunulabilir. Yargıcını reddi istemi Yargıtay’da ise duruşmalı işler için raportör üyece hazırlanan rapor okununcaya kadar, duruşma-sız işlerde temyiz incelemesi başlayıncaya kadar bulunulabilir. Bu istem, yargıcını bağlı bulunduğu mahkemeye verilen bir dilekçe ya da konuya ilişkin olarak tutanak düzenlemek üzere mahkeme kâtibine yapılacak bir beyanla olur, istemde bulunan kanıt yükümlülüğü altındadır. Bu konuda verilecek kararlar kesin olup yasada reddin kabul edilmemesine ilişkin kararlara karşı acele itiraz yoluna başvurulması öngörülmektedir. Ancak bu yöndeki istemin asılsız olduğuna ilişkin son soruşturmada verilecek kararlara karşı ancak hükümle birlikte yasal yollara başvurabilir.

Reddi istenen yargıç bu konuda verilecek karara kadar ancak ertelenmesi uygun olmayan işlemleri yürütür. Ancak yargıç duruşma anında reddedilmişse, redde ilişkin bir karar verilebilmesi için duruşmanın ertelenmesi gerekse bile, oturum için duruşma sürdürülür. Ancak tarafların iddia ve sözlerinin dinlenmesine geçilmez, red istemi karara bağlanmadan önce reddi istenilen yargıçça ya da onun katılımıyla bir sonraki oturuma geçilmez.

Red isteminin yerinde bulunduğu durumlarda gecikmesi uygun olmadığı için yapılan işlemler ayrı tutulmak üzere duruşmanın red dilekçesi verilmesinden sonraki bölümü yinelenir.
Mahkemece son soruşturma aşamasında ileri sürülen yargıcın reddi istemi, istemin zamanında yapılmadığı, bu konuda neden ya da inandırıcı kanıt gösterilemediği durumlarda geri çevrilir. Yargıçların tarafsızlığını sağlamaya yönelik önlemlerin başında yargıçlık güvencesi gelir. Bu güvencenin yarattığı en önemli sonuçlardan biri de herhangi bir kimsenin işlediği bir suçtan ötürü hangi mahkemede yar-gılanacaını önceden belirlenmesidir. Doğal yargıç karinesi denilen bu hukuk ilkesi gereği, hiç kimse işlediği suçtan ötürü özel olarak kurulan mahkemelerde ve sonradan özel olarak belirlenen yargıç ya da yagrıçlarca yargılanamaz. Bu kuralın tek istisnası önceden belirli suçların yargılanması için yasayla kurulmuş ve yargıçların belirlenmiş bulunan uzmanlık mahkemeleridir (çocuk, trafik vb.)

Yorum yazın