Y harfi hakkında bilgiler

Y harfi hakkında bilgiler

Y, bugünkü abecemizin yirmi sekizinci harfi (Osmanlıcıda otuz birinci harfti; ebced hesabında 10 değerinde kabul edilirdi). Ön damak konsonantlarından biri olan Y, vokale en yakın konsonant sayıldığı için yarı vokal diye de değerlendirilir. Y sesinin çıkışı i vokaline yakındır (Sızmalı, titremişti damak ünsüzü). Oluşumunda hava için geniş yer kalan konsonantların başında gelir; birbirine değmesi gereken organlar arasında değinim oranı en az olanlarından olduğu için süreklidir, vokale yakındır.

Yunan alfabesinin ypsilon diye adlandırdığı harf de i’ye çok yakındı; Latinler bunu önceleri V, sonra Y biçiminde aldılar. (Bu yüzden bazı dilierde bugün bile, örneğin Fransızca’da, Y, i diye de söylenir.) Türkçenin iyi benimsediği seslerden biri olduğu için sözcüklerin her yerinde bulunabilir (ön, orta, son ses). Yabancı dillerden alınmış y’li sözcüklerin söylenişlerinde de hiçbir zorluk çekilmez. Bazı orta-iç ses y’leri, özellikle Anadolu lehçesinde yumuşak g’den oluşmuştur: öğle-öyle gibi. Bazı yabancı sözcüklerdeki i ünlüsü, a ve e ünlüleriyle birlikte bulunuyorsa (diftong), Türk hançeresi ikisi arasına hemen bir y sesi ekler: fâide: fayda, radio: radyo, So-utien: sutyen, taife: tayfa gibi. Buradaki görev gerekliliği, Türkçe’de ünlüyle biten bir köke ünlüyle başlayan bir ek getirilirken de geçerlidir (çünkü dilimizde diftong yoktur). Tepeqe, tepeye, su-u: suyu… vb.

Yorum yazın