Vanilya Nedir

Vanilya Nedir – Vanilya Nasıl Yapılır
Vanilya Nedirvanilya (Vanilla), salepgiller (Orchidaceae) familyasından, tropik bölgelere özgü bazı tırmanıcı orkide türlerine ve bunların meyvelerinden çıkanlan hoş kokulu baharata verilen ad. Aztekler tarafından kakaolu acı bir içecek (xocoatl) hazırlamakta kullanılan bu aromalı madde çok sonraları Avrupa’ya getirilmiş ve giderek yaygınlaşmıştır. Günümüzde, tatlı yiyeceklere ve içeceklere, özellikle de çikolata, şekerleme, dondurma ve çeşitli pastacılık ürünlerine koku verici olarak katılan vanilya ayrıca parfüm ve eczacılık sanayisinde de kullanılır.

Meyvelerinden ticari amaçlı vanilya elde edilen türlerin başında Meksika’da, Orta Amerika’da ve Güney Amerika’nın kuzeyinde yabani olarak yetişen Meksika vanilyası (Vanilla planifolia) ve anayurdu Okyanusya olan Tahiti vanilyası (Vanilla tahiten-sis) gelir. En önemli vanilya üreticileri dünya gereksiniminin yüzde 70-75’ini karşılayan Madagaskar, Komorolar ve Réunion’ dur. Bunlan Meksika, Uganda ve Fransız Polinezyası izler.

Vanilya bitkisinin, hava kökleri yardımıyla tutunarak başka ağaçlara tırmanan uzun, etli bir gövdesi vardır. Yaklaşık iki ay süren çiçeklenme mevsimi boyunca çok sayıda çiçek açar. Vanilyanın bir gün kadar açık İcalan kısa ömürlü zarif çiçekleri doğada yalnızca Meksika’ya özgü küçük bir arı aracılığıyla tozlaşır; bu nedenle vanilya üretilen ülkelerde çiçekler yapay olarak tozlaştırılır. Çiçekler döllendikten sonra fasulyeyi andıran meyveler verir. Ortalama 4-6 hafta içinde boyu 20 cm’ye ulaşan bu uzun meyvelerin olgunlaşması yaklaşık 9 ayı alır. Ama vanilya elde edebilmek için meyveler olgunlaşmadan önce henüz yeşilken toplanır.

Yeni toplandığında vanilya meyvelerinin belirgin bir aroması yoktur. Özel kokusu ancak meyvelerin işlenip kurutulması sırasında ortaya çıkar. Yaklaşık 10 gün boyunca gündüzleri güneşte tutulup geceleri nemli bir ortamda, enzimlerin etkisiyle mayalanmaya bırakılan meyveler sonunda koyu kahverengiye döner. Daha sonra gölgelik yerlere serilerek yeterince kurutulur.

Böylece meyvelerin özgün kokusundan sorumlu olan vanilin maddesi açığa çıkar. İşlenmiş meyveler yaklaşık yüzde 2 oranında vanilin ile vanilik asit (kokusuz), reçi-nemsi madde, şeker, zamk, kalsiyum okza-lat, alkoller, aldehitler ve esterler içerir. Tahiti vanilyasının meyveleri kırmızımsı kahverengidir; Meksika vanilyasından daha az kokulu olan bu ürün az miktarda helio-tropin (ya da piperonal) denen bir bileşik de içerir.

Meyveler ezilip alkolle işlenerek vanilya özütleri elde edilir. Ayrıca, ticarette bire-şimsel yolla vanilin üretilerek yapay vanilya da hazırlanır.

Yorum yazın