Türklerde Bayrak

Türklerde Bayrak
Türkler Müslümanlıktan önceki çağlarda kabile yaşamı sürdürürlerken her kabilenin kendine özgü bayrağı vardı. Bunlar damga, tuğ gibi adlarla anılan bayraklardı. Kabileler birleşip büyük bir birlik kurdukları zaman bu birliklerin başı olan hükümdarların da kendine özgü bayrağı olurdu. Bunlar tuğ ve bayrak kullandılar. Attila’nın, üzerinde kuş resmi bulunan bir bayrak kullandığı batı kaynaklarında yazılıdır. Çin ve İran kaynakları eski Türklerin kurt başlı bayraklarından, Kırgızların kırmızı renkli bayraklarından söz etmektedir. Göktürk hükümdarları Çinle savaşan komutanlarına kurt başlı bayraklar armağan ederlerdi. Son yıllarda Doğu Türkistan’da yapılan araştırmalarda ve kazılarda Turfan ve Kuça kentlerinde üzerlerinde insan ve hayvan resimleri bulunan bayraklar bulunmuştur. Uygurlar, Volga ve Tuna boylarında yaşayan Türkler tuğ ve bayrak kullanmışlar, Peçenekler de çeşitli renkte bayrak bulundurmuşlardır. Ayrıca Dokuz Oğuzlar siyah renkte, Kıpçaklar ve Kumarılar kırmızı ve beyaz renkte bayraklar kullanıyorlardı.
Firdevsii’nin Şehname adlı yapıtında Türklerin menekşe renginde, kırmızı, sarı, mavi bayraklar kullandıkları, Türk hükümdarı Efrasyab’ın bayrağının siyah renkte olduğu, üzerinde kartal, aslan, kurt ve kaplan resimleri bulunduğu bildirilmektedir.
Türkler Müslümanlığı kabul ettikten sonra Abbasilerin valileri olan Tulunoğullarından ve Sarnanoğullarının hizmetinde bulunan Gazneliler- den başlayarak hemen her yanda kurulan Müslüman Türk devletleri hükümdarlığın ve devletin diğer simgeleriyle birlikte bayrak da kullanmışlardır. Bayrakların üzerine hükümdarların adları ve belirli simgeleri işleniyordu.
Tulunoğullarında çeşitli bayraklar kullanılır, Gaznelilerde hükümdara, hükümdar soyundan olanlara, valilere, komutanlara ait birçok bayraklar
bulunurdu. Gaznelilerin bayraklarında çoğu zaman ay ve hüma (cennet kuşu) resimleri görülür. Karamanlılarda dokuz kadar tuğ kullanıldığı, bayraklarının turuncu renkte olduğu bilinmektedir. Karahanlılarda bayraktarlık Gaznelilerde olduğu gibi onurlu devlet hizmeti sayılırdı.
Selçuklular, üzerinde ok ve yay bulunan bayraklarını eskiden beri kullanıyorlardı. Selçuklular, İslam Uygarlığı içine girip Abbasi Devletini yönetimleri altına aldıktan sonra, Abbasilerin siyah renkte bayrağı ile birlikte çeşitli renk ve biçimlerde bayraklar kullandılar, örneğin, kırmızı renkli bayrak hem hanedana bağlı olanlar hem de büyük komutanlar tarafından kullanılmıştır. Anadolu Selçuklularında hükümdarın bayrağından başka ileri gelen devlet memurlarının,komutanların ve askeri birliklerin bayrağı vardı. Savaşa katılan komutanlar, üzerine ejderha resmi işlenmiş ipek bayraklar taşırlardı. Her hükümdar zamanında bayrağa o hükümdarın adı yazılırdı. Bu bayrakların tepelerinde madenden ya da altından yapılmış ayça (hilal) şekli bulunurdu.
Orta Asya’da ve Moğolistan’da Türk ve Moğol kabileleri, içinde koruyucu bir ruh bulunduğuna inanılan yak kuyruğundan yapılmış tuğ kullanırlardı. Bu kabilelerde tuğun ortaya çıkarılması savaş belirtisi sayılırdı. Cengiz Han’ın tuğu dokuz kuyruklu ve beyaz renkte idi. Daha sonra Moğol bayraklarında ayça şekline de rastlanmıştır.
Timur da Cengiz İmparatorluğu’nun egemenlik simgelerini benimsemiş, Moğollar gibi beyaz bayrak kullanmıştır. Timur’un ordusunda resmi beyaz bayraktan başka çeşitli renklerde bayraklar da kullanılmıştır. Bu bayraklarda büyük komutanlardan her birinin damgası bulunduğu gibi, Timur’un şahsına özgü, bir üçgen içine üst üste konmuş üç yuvarlak şeklinde olan arması da bulunmakta idi.

Yorum yazın