Türkiye Selüloz ve Kâğıt Fabrikaları – SEKA

Türkiye Selüloz ve Kâğıt Fabrikaları (SEKA), Haziran 1955’ten bu yana kâğıt sanayisinde yatırım ve planlama etkinliklerini yürütmekle görevli, tüzel kişiliği olan, özerk ve sorumluluğu sermayesiyle sınırlı iktisadi devlet teşekkülü. İlgili olduğu bakanlık Başbakanlıktır. Merkezi İzmit’tedir.

1934’te açılan ilk kâğıt fabrikasına daha sonra başka fabrika ve tesisler eklendi. Bunlar 1955’e değin Sümerbank’a bağlı bir müessese olarak etkinlikte bulundu. Bu müessese Haziran 1955’te yürürlüğe giren bir yasayla Türkiye Selüloz ve Kâğıt Fabrikası İşletmesi Genel Müdürlüğü adıyla özerk bir iktisadi devlet teşekkülü olarak düzenlendi. Haziran 1984’te yürürlüğe giren 233 sayılı kanun hükmünde kararnameyle son statüsünü kazandı.

SEKA’nm dokuz müessesesi şunlardır: Afyon Müessesesi (Çay, Afyon), Akdeniz Müessesesi (Taşucu, Mersin), Aksu Müessesesi (Aksu, Giresun), Balıkesir Müessesesi (Paşaköy, Balıkesir), Bolu Lamine ve Lif Levha Sanayii Müessesesi (Bolu), Çaycuma Müessesesi (Zonguldak), Dalaman Müessesesi (Dalaman, Muğla), İzmit Selüloz ve Kâğıt Sanayii Müessesesi (İzmit, Kocaeli) ve Kastamonu Müessesesi (Taşköprü, Kastamonu). SEKA fabrikalarının başlıca ürünleri kâğıt, karton, selüloz, klor mamulleri ve kerestedir.

Türkiye’deki kâğıt üretiminde yüzde 51 payı olan SEKA 1988’de 367.212 ton kâğıt ve karton üreterek, planlanan hedefinin ancak yüzde 69’una ulaşabilmiştir.

Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB), 1950’de kurulan özel sermayeli kalkınma ve yatırım bankası. Merkezi İstanbul’dadır.

Dünya Bankası’nm (IBRD) öncülüğünde kurulan TSKB’nin kuruluş sermayesi olarak belirlenen 12,5 milyon TL, tahvil karşılığında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’n-dan sağlandı. Dünya Bankası da başlangıçta 9 milyon dolarlık bir kredi açtı; TSKB’nin kaynakları Marshall Planı Karşılık Fonu’ndan sağlandı. Bankanın ortaklan
19 yerli ve yabancı banka, yedi Türk işadamı, üç Türk şirketi ve İstanbul Ticaret Odası ile İstanbul Sanayi Odası ndan oluşuyordu. Ortak işadamları arasında Vehbi Koç, Hacı Ömer Sabancı ve Nejat Eczacıba-şı, ortak şirketler arasında da Çukurova grubunun Çukurova Sanayi İşletmeleri TAŞ ile Bezmen grubunun Mensucat Santral TAŞ’ı da yer alıyordu.

Yabancı sermayenin Türkiye’ye çekilmesine çalışan TSKB 1954’te Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu’nun hazırlanmasına katkıda bulundu. Bankanın kaynakları arasında Dünya Bankası ve dış merkezlerden sağlanan krediler 1980’lerde de önemini korudu. 1985’te Japonya’ya tahvil ihracına öncülük eden banka 1987’de 9,5 milyar Japon Yeni tutarında ikinci tertip tahvil satışını gerçekleştirdi.

1989’da TSKB’nin kredi hacmi 858 milyar TL’ye yükselmişti; bunun 815 milyarını orta ve uzun vadeli krediler oluşturuyordu. 1980’lerin sonlarında bankanın kredileri özellikle ihracata dönük firmaların kapasite artırıcı yatırımlarını desteklemeye yöneltildi; tekstil sektörü başta olmak üzere madeni eşya, makine ve malzeme sektörü ile kimya sektörü kredilerden daha çok pay aldı.

TSKB’nin 80’e yakın iştiraki vardır. Bunlar arasında Aksa, Bakırsan, Dokusan, Güney Biracılık, İstanbul Segman, Kartonsan, Nasaş Aluminyum, Parsan, Rabak Elektrolitik Bakır ve Mamulleri AŞ, Türk Demir Döküm Fabrikaları, Türkmen Kadife sayılabilir.

Yorum yazın