Trakit Nedir

trakit, temel olarak alkali feldispat ile az miktarlarda biyotit, amfibol ya da piroksen gibi koyu renkli minerallerden oluşan, açık renkli, çok ince taneli yüzey korkayacı. Bileşim bakımından trakit, plüton (derinlik) kayacı siyanitin volkanik eşdeğeridir. Trakitlerin büyük bölümü porfirik dokuya sahiptir; bu dokuda, oluşum sürecinin başlarında ortaya çıkan iri, iyi gelişmiş kristaller (fenokristaller) çok ince taneli bir hamurun (matris) içine gömülü durumdadır. Bol miktarlardaki bu fenokristaller çoğunlukla, sodyum bakımından zengin bir camsı potas feldispatı olan sanidindir; kristallerin büyüklüğü 2-5 cm arasında değişir. Daha küçük başka mineral kristallerine de rastlanabilir. Trakit lavlarının hızla soğuması ve katılaşması hamurun ince taneli bir dokuya sahip olmasına yol açar; kimi zaman soğuma o denli ani olur ki, az miktarda cam da oluşur.

Genellikle volkanik bölgelerdeki öbür lavlarla da bağıntılı olan trakitin, ana bazalt lavlarının soğuması ve demir, magnezyum, ve kalsiyum minerallerinden yoksunlaşması sonucunda oluştuğu kabul edilir.

Başlıca iki tür trakit vardır. Potash ya da normal trakit olarak adlandırılan türde egemen feldispat sanidin ya da ortoklazdır. Sodalı ya da alkali potas olarak adlandırılan türde ise hem alkali feldispat, hem de koyu renkli mineraller sodyum bakımından zengindir. Alkali feldispatın plajiyoklaza oranı azaldıkça, trakit latite dönüşür. Trakitte amfibol ve kahverengi biyotit de sık rastlanan bileşenlerdir. Normal trakitler diyopsit içerebilir; alkali türlerde ise, diyopsit çekirdekli piroksen kristalleri bulunabilir.

Silis bakımından zengin trakit, feldispatın arayerlerinde az miktarlarda kuvars içerebilir; eriyik haldeki lavın içindeki gaz kabarcıklarının genleşmesiyle oluşan boşlukların iç duvarlarında ise tridimit ve kristobalit astarlara rastlanır. Serbest silis miktarı arttıkça, trakit riyolite dönüşür. Silis oranındaki ciddi bir azalma ise lösit, nefelin, sodalit ve analsim gibi feldispatoitlerin oluşmasına yol açar; feldispatoitlerin miktarı arttıkça trakit fonolite dönüşür.

Çoğu volkanik kayaç gibi trakit de şeritli bir yapıya sahiptir; bu özellik pıhtılaşmakta olan lavın akışından kaynaklanır. İnce trakit kesitleri mikroskop altında incelendiğinde ince taneli hamur içinde yer alan çok küçük sanidin iğnelerinin birbirlerine paralel biçimde uzandıkları, bunların bir arada toplanarak akış çizgileri oluşturdukları ve iri fenokristalleri sarma eğilimi gösterdikleri görülebilir.

Etiketler: , , , , , , , , , , , ,

Yorum yazın