Tartan Deseni – İskoçyalı Deseni

Tartan Deseni – İskoçyalı Deseni

tartan, yünlü kumaş dokumasında bazen ipek de katılarak oluşturulan ve Türkçede genellikle ekose (Fransızca ecossais: “İskoçyalı”) olarak bilinen, birbirini kesen kareli desen. Yüzyıllar boyunca çeşitli kültürlerin parçası olmakla birlikte Iskoçya’ya özgü sayılmış, farklı tartan desenleri değişik Iskoç klanlarının simgesi olmuştur.

İskoç aile ya da klanları öteden beri tartan’lannın önemi ve eskiliği konusunda iddiada bulunmaktadır. Bir aile ya da klanın tartan’mın eskiliğini kanıtlamak için genellikle eski kumaştan bir örnek, önemini göstermek için de o dönemden kalma (örn. aynı tartan’ı giymiş üyelerin betimlendiği en az iki portre) ipuçları gerekir. İskoç giysisinin)*) betimlendiği bilinen en eski resim olan John Michael Wright’ın “Highland Aşiret Reisi” (İskoçya Ulusal Portre Galerisi, Edinburg) adlı yapıtından yaklaşık 1660’ta tartan deseninin kullanıldığı anlaşılmaktadır. 18. yüzyıl sonlarında tartan High-lands bölgesi alaylarının askeri üniformala-nnda kullanılmıştır. Bunların 42. Piyade Alayı ya da Black Watch Alayı’nmkiler gibi ilk örneklerinin birçoğu “klan” tartandan olarak günümüze ulaşmıştır 19. yüzyılda, ise büyük ölçüde bu askeri kullanımın etkisiyle “büyük tartan efsanesi” oluşmuş, tartan’lann klanlara göre ayrıntılı sınıflandırması yapılmıştır. Zaman zaman bu efsanenin tarihsel gerçeklik taşımadığı gösterilmeye çalışılmış, ama bunlar başarısızlıkla sonuçlanmış ve sanatçı, yazar, üretici ve terzilerin ortak çabalarıyla tartan bir İskoç klan işareti olarak yerleşmiştir.

Yorum yazın