Sütçülük Nedir Nasıl Yapılır

Sütçülük Nedir Nasıl Yapılır

sütçülük, başta inek olmak üzere bol süt veren evcil hayvanlardan sağılan sütün değerlendirilmesine dayanan ekonomik etkinlik. Sütten elde edilen en yaygın ürünler tereyağı, peynir, kaymak, süttozu, yoğurt ve ayrandır.

En eski yazılı tarihsel kayıtlarda süt, tereyağı ve peynir üretimi için sığır, keçi ve koyun yetiştirildiği belirtilir. Süt ve süt ürünlerini besin olarak kullanma geleneğinin, sürü halinde yaşayan hayvanların ilk kez evcilleştirildiği Asya’nın güneybatısından öbür ülkelere yayıldığı sanılır. Süt hayvanları için en uygun yerler tarih boyunca, otlakların ve hayvan yemi olarak kullanılan yeşilliğin bol miktarda bulunduğu bölgeler olmuştur.

Modern sütçülüğün gelişimi oldukça yakın bir döneme iner. Başlangıçta çiftçiler süt ineklerini yalnız kendi süt gereksinimlerini karşılamak için beslerdi. Zamanla alıcıların çiftliklere uğramasına ya da çiftçilerin sütlerini doğrudan tüketicilere dağıtmasına dayanan süt satıcılığı ortaya çıktı. Bu uygulamaya günümüzde de rastlanmakla birlikte, sütçülüğün gelişkin olduğu ülkelerde bu yolla satılan süt miktarı oldukça azdır. Son 100 yıl içinde değişik alanlarda ortaya çıkan gelişmeler, sütün ve süt ürünlerinin ticari önemini artırdı. 19. yüzyılın ortalarında fabrikalarda süt işleme sisteminin gelişmesi, çiftliklere oranla daha standart bir üretimi olanaklı hale getirdi. Aynı dönemde sütü yoğunlaştırma ve steril koşullarda kutulama yöntemi geliştirildi. Yaklaşık 25 yıl sonra sütün cam şişelerle dağıtımına başlandı. Bunları başka birçok teknik yenilik izledi. Kent ve kasabalarda satılan ilk sütler yakınlardaki çiftliklerden geliyordu. Soğutucuların icadı hem sütü eskiye göre daha uzun süre taze tutmayı, hem de süt ürünlerinin dünyanın dört bir yanına dağıtılmasını olanaklı kıldı. Sütü büyük kentlere taşımada ilk kullanılan araçlardan biri trenlerdi. Motorlu araçlar ve asfalt yollar taze sütün, üretildiği çiftliklerden yüzlerce, hatta binlerce kilometre öteye taşınabilmesini sağladı. 20. yüzyılın ikinci yarısında görülen bir gelişme de büyük miktarlarda sütü soğutmada kullanılan süt tanklarının yaygınlaş-masıydı. Pastörizasyon yönteminin yaygınlaşması ve süt ürünlerinde besin değerlerinin korunmasını zorunlu kılan yasaların çıkarılması da sütçülüğün gelişmesine büyük katkıda bulundu.

İlk kez 18. yüzyılda sürü ıslahı programlarıyla başlayan ıslah tekniklerindeki ilerlemeler, süt sığırlarının verimliliğini büyük ölçüde artırmıştır. Yurtlarından başka yörelerde de yetiştirilmeye başlayan süt verimi yüksek sığır soyları arasında, İskoçya’dan Ayrshire, İsviçre’den İsviçre Esmeri, Hollanda ve Friesland’dan Holstein-Friesian ve Manş Adalarından Guernsey ve Jersey sayılabilir. Sığır dışında süt elde edilen hayvanlar (örn. manda, keçi ve koyun) görece daha az süt verir ve bu hayvanlardan elde edilen süt daha çok, üretildiği yerde ya da o bölgenin yakınlarında tüketilir. Bazı keçi ve koyun sütleri daha çok peynir yapımında, manda sütü ise kaymak yapımında kullanılır.

Özel süt ürünlerinin niteliği ve üretimiyle ilgili olarak bak. peynir, süt, tereyağı, yoğurt.

Yorum yazın