Susma Hakkı Nedir

Susma Hakkı Nedir

susma hakkı, ceza yargılamasında, sanığın sorgulama sırasında sorulara yanıt vermeme hakkı. Sorgulama ikrar elde etmeye yönelik bir araç olmadığı gibi bir savunma aracı niteliğini de taşır. Dolayısıyla sanığın yanıt vermeye zorlanması savunma hakkının çiğnenmesi anlamına gelir. Savcının ya da kolluk memurunun sanığa soru sorması demek olan ifade alma sürecinde de aynı ilkeler geçerlidir. Susmanın sanığın hakkı olarak kabul edilmesi, sanığı konuşturmak için yapılan zorlama ve işkenceleri yasalara aykırı bir hareket niteliğine büründürür. Yargıcın sorgulama sırasında sanığa yanıt vermek isteyip istemediğini sorması (Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, m. 135), sanığa yanıt vermeme hakkının bulunduğunu anımsatma amacına dönüktür.

Sanığın yanıt vermeye zorlanması, çağdaş ceza yargılamasında çoktan terk edilmiş olan bir uygulamadır. Çağdaş hukuk anlayışında işkence ve benzeri yöntemlerin sanığın iradesini ve ayırt gücünü ortadan kaldırdığı ve kişiliğini tanımaya engel olduğu kabul edilir. Oysa ceza yargılamasında sanığın kişiliğinin tanınması ve ortaya konması sağlıklı ve adil bir karar verilebilmesi açısından büyük önem taşır. 1951’de Brüksel’de konuyla ilgili olarak toplanan bir seminerde, “ceza yargılaması yasalarına, sanık razı olsa bile, iradesini ya da ayırt gücünü yok eden işlemlere başvurulmasını yasaklayıcı hükümler konması”, karar altına alınmıştır.

Anglosakson ceza yargılaması sistemindeki “yeminli beyan” yöntemi de, sanığı yeminli tanıklık etme ya da susma şıklarından birini tercihe zorladığından, beyanda bulunma olanağını azaltan bir uygulama sayılmaktadır. Sanığın yakınlarına bile tanık olarak beyandan çekinme hakkını tanıyan kara Avrupa’sı sisteminde sanığın yeminli beyanı yöntemi kabul edilmemiştir.

Yorum yazın