Susam Nedir – Faydaları

Susam Nedir – Faydaları

susam (Sesamum indicum), çok eski çağlardan beri yağlı tohumları için yetiştirilen değerli tarım bitkisi. Özellikle Ortadoğu ve Asya ülkelerinin mutfaklarında yaygın olarak kullanılan, şekerleme ve tahin helvası yapılan ve başta ekmek olmak üzere çeşitli

pastacılık ürünlerinin üzerine serpilen susam tohumlarundan kolay acılaşmayan, değerli bir yağ da çıkarılır. Tohumların yüzde 44-60’ını oluşturan bu yağ sıvı halde doğrudan ya da margarin haline dönüştürüldükten sonra yemeklik yağ olarak kullanılır. Aynca sabunların, bazı ilaç ve kozmetik ürünlerinin ve yağlayıcıların bileşimine girer; bir de ağızdan müshil ilacı olarak kullanılır. Yağ çıkarıldıktan sonra geriye besleyici değeri oldukça yüksek bir küspe kalır; bundan da bazı gıda maddeleri hazırlanır ya da hayvan yemi olarak yararlanılır.

Asya ya da Doğu Afrika kökenli olduğu sanılan susam günümüzde en çok tropik ve astropik bölgeler ile Güney ılıman bölgelerde yetişir. Susam tarımı yapılan ilk yağ bitkilerindendir. Eskiden büyülü bir gücü olduğuna inanılan susam çok çeşitli amaçlar için kullanılmıştır. Örneğin eski Mısırlılar öğüterek unundan, Çinliler ise yağını yakarak isinden baskı mürekkebi olarak yararlanmışlardır. Romalılarda ise susamdan, kimyonla birlikte öğütülerek macunsu bir yiyecek hazırlanıyordu.

Pedaliaceae familyasından biryıllık bir bitki olan susam ortalama 50-250 cm arasında boylanır. Bu denli çok kullanımı olduğundan pek çok çeşidi geliştirilmiştir. Bunlardan bazısının dallanmasına karşılık bir bölümü hiç dallanmayıp yukarı doğru dik bir gövde halinde uzar. Gövdeyi donatan koyu yeşil yaprakları ince uzun biçimli, kenarları düz, dilimli ya da parçalıdır. Yaprakların koltuğunda açan, beyaz ya da pembemsi çiçekleri döllenerek kapsül tipi meyveler verir. Meyveler olgunlaşıp kuruduğunda tohumlarını çevreye saçar. Tohumlar krem ya da inciyi andıran beyaz renkli, yassı armut biçimli ve 7 mm uzunluktadır.

Susam en iyi orta ağırlıktaki, humuslu topraklarda yetişir. Olgunlaşan bitkiler köküyle sökülerek ya da kesilerek hasat edilir. Orta ve Güney Amerika, Afrika, Ortadoğu ve Asya ülkeleri en çok susam üretilen yerlerdir. Sudan, Venezuela, Hindistan, Nijerya, Çin, Meksika ve Birmanya bu üretimde ilk sıraları alır. Türkiye’de ise, başlıca Güneydoğu Anadolu, Akdeniz, Ege ve Marmara bölgelerinde yapılan susam üretiminde ilk sırayı yaklaşık yüzde 26’lık payla Şanlıurfa alır. Devlet İstatistik Enstitüsü (DİE) verilerine göre 1987’de yaklaşık 43 bin ton susam üretilmiştir. Ürünün büyük bir bölümü iç pazarda tüketilmektedir. Susam Türkiye’de en çok tahin ve tahin helvası yapımında kullanılmaktadır.

Yorum yazın